![\"\"](\"http:\/\/www.filozofiadlajanuszy.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/uglydesign_58408982_413314752821882_7488474382665294849_n-829x1024.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Kicz kojarzy si\u0119 raczej z gipsowymi krasnalami, Zenkiem Martyniukiem i weselem w remizie, jednak zmar\u0142y kilka dni temu filozof Roger Scruton uwa\u017ca\u0142, \u017ce przenika on ca\u0142\u0105 nasz\u0105 kultur\u0119.<\/strong><\/p>\n Porno, muzyka disco-polo i burger z sieci\u00f3wki<\/strong><\/p>\n Trudno wyobrazi\u0107 sobie co\u015b bardziej prostego w odbiorze. Co\u015b, do czego mo\u017cna usi\u0105\u015b\u0107 nie posiadaj\u0105c absolutnie \u017cadnych kompetencji. Wi\u0119cej: co\u015b, w czym takie kompetencje cz\u0119sto przeszkadzaj\u0105. Bo o ile masa os\u00f3b krzywi si\u0119 nad Tyskim, kaw\u0105 rozpuszczaln\u0105 czy Big Makiem w ge\u015bcie snobizmu, to faktycznie, krytykowi kulinarnemu, kt\u00f3ry ma wyrobiony smak takie \u201edelikatesy\u201d mog\u0105 nie przypa\u015b\u0107 do gustu.<\/p>\n Jednak wszystko o czym wspomnia\u0142em wy\u017cej jest projektowane, cz\u0119sto skrupulatnie w jednym celu: ma si\u0119 podoba\u0107. Podoba\u0107 BEZ WYSI\u0141KU.<\/strong><\/p>\n Z wytworami kultury, od plato\u0144skich dialog\u00f3w, przez hamburgera i zdj\u0119cie go\u0142ej dziewczyny po muzyk\u0119 Copina mo\u017cna si\u0119 styka\u0107 na r\u00f3\u017cne sposoby. Troch\u0119 tak jak na r\u00f3\u017cne sposoby mo\u017cna zdoby\u0107 ryb\u0119. Mo\u017cna po ni\u0105 jecha\u0107 do rybnego, teraz wr\u0119cz mo\u017cna zam\u00f3wi\u0107 przez internet z dostaw\u0105 do domu, ale mo\u017cna te\u017c… wsta\u0107 z samego rana i jecha\u0107 na kilka godzin moczy\u0107 kija siedz\u0105c w\u015br\u00f3d zielska, komar\u00f3w i kleszczy. Po co? Nie wiem, ale chyba \u017caden w\u0119dkarz nie powie, \u017ce po ryb\u0119. Dla niego liczy si\u0119 w\u0119dkowanie.<\/p>\n Kicz dla Scrutona jest mniej wi\u0119cej tym, czym ryba ze sklepu dla w\u0119dkarza<\/strong><\/p>\n Jest celem samym w sobie, towarem konsumpcyjnym kt\u00f3ry ma zaspokoi\u0107 potrzeby emocjonalne albo wr\u0119cz fizjologiczne. Tym si\u0119 r\u00f3\u017cni porno od erotyki, \u017ce w erotyce podniecenie seksualne jest w zamierzeniu produktem towarzysz\u0105cym prze\u017cyciom estetycznym, w pornografii jest celem samym w sobie. Tak samo upicie si\u0119 jest stanem towarzysz\u0105cym degustacji kilkunastu pr\u00f3bek koniak\u00f3w, natomiast wypicie jednym haustem dw\u00f3ch setek gorza\u0142y przed wej\u015bciem do klubu s\u0142u\u017cy wy\u0142\u0105cznie temu. Niewa\u017cne jak smakuje, wa\u017cne, \u017ceby sponiewiera\u0142o. Muzyka disco-polo jest nazywana muzyk\u0105 taneczn\u0105 bo tak\u0105 funkcj\u0119 ma spe\u0142nia\u0107 \u2013 przygrywki do kielicha i potupania. Nikt nie s\u0142ucha disco-polo dla samego s\u0142uchania.<\/p>\n Zdaniem Scrutona kultura wsp\u00f3\u0142czesna uleg\u0142a desakralizacji<\/strong><\/p>\n Filozof nie twierdzi\u0142 oczywi\u015bcie, \u017ce wcze\u015bniej ka\u017cde dzie\u0142o sztuki by\u0142o inspirowane religi\u0105. Jednak z pewnego, antropologicznego punktu widzenia ka\u017cde mia\u0142o sakralny charakter. Kontakt z prawdziwym dzie\u0142em sztuki by\u0142 procesem, r\u00f3wnie wa\u017cnym jak ko\u0144cowy efekt. Przypomnijmy sobie biblijn\u0105 opowie\u015b\u0107 o z\u0142otym cielcu, gdy B\u00f3g w\u015bciek\u0142 si\u0119 na \u017byd\u00f3w za to, \u017ce stworzyli z\u0142oty pos\u0105g, kt\u00f3ry otoczyli czci\u0105. Ich grzech polega\u0142 na tym, \u017ce chcieli p\u00f3j\u015b\u0107 na skr\u00f3ty, zmaterializowa\u0107 co\u015b, co z natury zmaterializowa\u0107 si\u0119 nie da, uprzedmiotowi\u0107 Jahwe, \u201epodrobi\u0107 go\u201d. Kult uczynili warto\u015bci\u0105 sam\u0105 w sobie, a nie \u015brodkiem prowadz\u0105cym do wy\u017cszego celu, pobocznym elementem towarzysz\u0105cym autentycznemu kontaktowi z Bogiem.<\/p>\n Podr\u00f3bka to zreszt\u0105 bardzo dobre por\u00f3wnanie, a podr\u00f3bki uchodz\u0105 za kwintesencj\u0119 kiczu. Tym co odr\u00f3\u017cnia Mona Lis\u0119 czy inny s\u0142ynny obraz od milion\u00f3w kopii na ca\u0142ym \u015bwiecie jest oryginalno\u015b\u0107, cecha \u201eu\u015bwi\u0119caj\u0105ca\u201d ten jeden, jedyny egzemplarz. Bo je\u017celi sprowadzi\u0107 to do elementu czysto funkcjonalnego \u2013 obrazka, kt\u00f3ry zas\u0142oni pust\u0105 \u015bcian\u0119 – kopia niczym nie r\u00f3\u017cni si\u0119 od orygina\u0142u.<\/p>\n Tego typu banalizacja jest gro\u017ana<\/strong><\/p>\n Jak\u017ce odleg\u0142y \u015bwiatopogl\u0105dowo od konserwatywnego Scrutona filozof postmodernistyczny Jean Baudrillard zwr\u00f3ci\u0142 kiedy\u015b uwag\u0119, \u017ce dzi\u0119ki telewizji (czy mass mediom og\u00f3lnie) mo\u017cemy w niespotykany wcze\u015bniej spos\u00f3b do\u015bwiadcza\u0107 emocji. Gdy kto\u015b kiedy\u015b do\u015bwiadcza\u0142 wojny, widzia\u0142 j\u0105 ca\u0142ym sob\u0105, by\u0142 jej bezpo\u015brednim \u015bwiadkiem. Dzisiaj za\u015b mog\u0119 ogl\u0105da\u0107 gin\u0105ce pod bombami dzieci w Syrii, potem prze\u0142\u0105czy\u0107 kart\u0119 na \u015bmieszne obrazki, aby jeszcze za chwil\u0119 kupi\u0107 sobie koszulk\u0119 na Allegro. Wszystko to le\u017c\u0105c we w\u0142asnym \u0142\u00f3\u017cku.<\/p>\n Scruton dostrzega\u0142 w takim procesie zafa\u0142szowanie emocji. Nie mo\u017cna autentycznie prze\u017cywa\u0107 czyjej\u015b \u015bmierci i za kilka sekund przegl\u0105da\u0107 newsy sportowe. Takie podej\u015bcie sprowadza nas do lalek czy pluszak\u00f3w, kt\u00f3re dziecko przytula, by za chwil\u0119 rzuci\u0107 w k\u0105t. Sami siebie czynimy przedmiotami.<\/p>\n Kiczowato\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnej kultury nie jest jednak dla Anglika wy\u0142\u0105cznie estetyczn\u0105 kwesti\u0105<\/strong><\/p>\n Jego zdaniem rzutuje to na og\u00f3ln\u0105 kondycj\u0119 naszego spo\u0142ecze\u0144stwa. Prawdziwa kultura do swojego przyswojenia wymaga wysi\u0142ku i co wi\u0119cej, wcale nie musi zaspokoi\u0107 naszych potrzeb. Nie musi si\u0119 \u201epodoba\u0107\u201d, w przeciwie\u0144stwie do kiczu, kt\u00f3ry tylko po to jest tworzony. Amerykanie przeanalizowali kilkaset filmik\u00f3w propagandowych ISIS, wi\u0119kszo\u015b\u0107 zawiera\u0142a proste, powtarzalne wzorce maj\u0105ce wprowadzi\u0107 bojownik\u00f3w w odpowiedni nastr\u00f3j. R\u00f3wnie dobrze mo\u017cna im by\u0142o serwowa\u0107 amfetamin\u0119 (co zreszt\u0105 ISIS r\u00f3wnie\u017c robi\u0142o).<\/p>\n Fundamentalizm religijny i ekstremizm polityczny s\u0105 napakowane kiczem. Wznios\u0142e, metafizyczne idee, takie jak B\u00f3g, wolno\u015b\u0107, sprawiedliwo\u015b\u0107, dobro, honor czy patriotyzm sprowadzaj\u0105 do wulgarnej tandety koszulek z nadrukami, w kt\u00f3rych tynkuje si\u0119 potem \u015bciany, ha\u0142a\u015bliwych marszy zapewniaj\u0105cych zabicie czasu w weekendy czy kakofonii patetycznych hase\u0142ek u\u017cywanych, by \u201ezmasakrowa\u0107\u201d rozm\u00f3wc\u0119 w internecie.<\/p>\n Stanowisko Scrutona mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 bardzo radykalne i takie w istocie jest<\/strong><\/p>\n Kiczu mo\u017cna przecie\u017c u\u017cywa\u0107 w spos\u00f3b kreatywny. Trolling te\u017c czasami bywa sztuk\u0105. A jak dowodzili \u015bredniowieczni obro\u0144cy karnawa\u0142owej rozpusty \u2013 \u201eziemski\u201d pierwiastek w cz\u0142owieku r\u00f3wnie\u017c musi si\u0119 wyszumie\u0107. Wydaje mi si\u0119 jednak, \u017ce filozof ma odrobin\u0119 racji dostrzegaj\u0105c, \u017ce troch\u0119 si\u0119 to wszystko wymkn\u0119\u0142o spod kontroli. Nie o to chodzi, by wyrzec si\u0119 mem\u00f3w czy \u015bmiesznych obrazk\u00f3w, a o to, by wszystkiego do nich nie sprowadza\u0107.<\/p>\n