{"id":768,"date":"2019-10-10T06:17:17","date_gmt":"2019-10-10T06:17:17","guid":{"rendered":"http:\/\/www.filozofiadlajanuszy.pl\/?p=768"},"modified":"2019-10-10T06:17:17","modified_gmt":"2019-10-10T06:17:17","slug":"filozofia-wiedza-bezuzyteczna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/2019\/10\/10\/filozofia-wiedza-bezuzyteczna\/","title":{"rendered":"Filozofia = wiedza bezu\u017cyteczna?"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-large wp-image-769\" src=\"http:\/\/www.filozofiadlajanuszy.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/4291617_0-1024x538.jpg\" alt=\"\" width=\"840\" height=\"441\" srcset=\"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/4291617_0-1024x538.jpg 1024w, https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/4291617_0-300x158.jpg 300w, https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/4291617_0-768x403.jpg 768w, https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/4291617_0.jpg 1200w\" sizes=\"auto, (max-width: 840px) 100vw, 840px\" \/><\/p>\n<p><strong>Filozofia to jak najbardziej praktyczna dyscyplina wiedzy, cho\u0107 czasem nawet sami filozofowie zdaj\u0105 si\u0119 tego nie rozumie\u0107.<\/strong><!--more--><\/p>\n<p>Gdy we\u017amiesz do r\u0119ki losowy podr\u0119cznik lub ksi\u0105\u017ck\u0119 popularnonaukow\u0105 na temat filozofii i zaczniesz czyta\u0107 wst\u0119p, to zapewne dowiesz si\u0119 dlaczego, zdaniem autora, powiniene\u015b czyta\u0107 dalej. A no powiniene\u015b, bo rzekomo ka\u017cdy cz\u0142owiek zadaje sobie takie pytania jak \u201eco to jest dobro?\u201d, \u201eczym jest pi\u0119kno?\u201d, \u201eczy \u017cycie ma jaki\u015b sens?\u201d i tak dalej. No i oto w\u0142a\u015bnie on \u2013 autor tego podr\u0119cznika \u2013 ma Ci\u0119 w arkana tej pasjonuj\u0105cej wiedzy wprowadzi\u0107.<\/p>\n<p><strong>Jest jeden problem: to nieprawda<\/strong><\/p>\n<p>Tak jak nikt poza lekcjami matematyki w szkole nie deliberuje nad wzorem na pole trapezu, tak nikt nie rozmy\u015bla nad wy\u017cej wspomnianymi pytaniami. Chyba, \u017ce ma 15 lat i nie wie jeszcze, \u017ce zadawa\u0107 takie pytania to jak wpisywa\u0107 w wyszukiwark\u0119 has\u0142a typu \u201eprzecieki maturalne\u201d albo \u201ejak w miesi\u0105c zdoby\u0107 sto tysi\u0119cy subskrypcji na Youtube\u201d i liczy\u0107, \u017ce w pierwszych dziesi\u0119ciu wynikach znajdzie si\u0119 co\u015b ciekawszego ni\u017c aktualizacj\u0119 bazy wirus\u00f3w.<\/p>\n<p>Filozofowie raczej nie zastanawiaj\u0105 si\u0119 \u201eco to jest dobro?\u201d. To znaczy mo\u017ce si\u0119 i zastanawiaj\u0105, ale nie w sensie jaki jawi si\u0119, gdy pytanie to wyrwiemy z kontekstu. Nad wspomnianym wy\u017cej, wyrwanym z kontekstu wzorem na pole trapezu te\u017c si\u0119 zapewne nie zastanawiali\u015bcie, ale chyba ka\u017cdy liczy\u0142 kiedy\u015b ile mu potrzeba p\u0142ytek, tapety czy innej farby przy remoncie?<\/p>\n<p>Po koniec XVI wieku pionier nowo\u017cytnej filozofii nauki, Francis Bacon stwierdzi\u0142, \u017ce celem nauki jest prawda lub wynalazki. Czyli albo uprawia si\u0119 j\u0105 dla samej wiedzy lub te\u017c zdobycie wiedzy jest \u015brodkiem do praktycznego celu. Bacon rozwi\u0105za\u0142 to w ten spos\u00f3b, \u017ce zastosowanie wiedzy w praktyce jest miar\u0105 jej prawdziwo\u015bci. Wiedza dla wiedzy \u2013 to nie jest jego zdaniem \u017cadna wiedza, tylko pusta paplanina.<\/p>\n<p><strong>Przez stulecia uwa\u017cano jednak inaczej ni\u017c Bacon<\/strong><\/p>\n<p>Artes liberales \u2013 sztuki wyzwolone \u2013 by\u0142y podstaw\u0105 nauczania na \u015bredniowiecznych uniwersytetach. \u201eWyzwolenie\u201d mia\u0142o dotyczy\u0107 w\u0142a\u015bnie owej praktyki. Sztuki (czy te\u017c nauki) wyzwolone mia\u0142y by\u0107 uprawiane rzekomo dla czystego poznania, w przeciwie\u0144stwie do sztuk niewolnych jak cho\u0107by architektura, kt\u00f3re mia\u0142y s\u0142u\u017cy\u0107 praktyce.<\/p>\n<p><strong>Nawet je\u017celi jednak zgodzimy si\u0119, \u017ce taki podzia\u0142 mo\u017cna wprowadzi\u0107, to nie powinni\u015bmy pope\u0142nia\u0107 prostego b\u0142\u0119du logicznego<\/strong><\/p>\n<p>Fakt, \u017ce jaka\u015b dyscyplina wiedzy jest dla kogo\u015b dobrem samym w sobie nie oznacza, \u017ce nie ma ona praktycznego zastosowania, nawet je\u017celi jej posiadacz nie zdaje sobie z tego sprawy. Nie inaczej jest i &#8211; moim zdaniem &#8211; zawsze by\u0142o, z filozofi\u0105. Ale \u017ceby to wyja\u015bni\u0107 mo\u017ce zadajmy sobie pytanie: o czym dzisiaj pisz\u0105 media?<\/p>\n<p><strong>Walka z fake newsami, ocieplenie klimatu, kryzysy migracyjne, nowa sukienka ksi\u0119\u017cnej Meghan<\/strong><\/p>\n<p>Ka\u017cda z tych kwestii jest przedmiotem niezliczonych news\u00f3w, felieton\u00f3w i esej\u00f3w publikowanych w najr\u00f3\u017cniejszych miejscach: od dziadowskiego portaliku robionego przez student\u00f3w na praktykach, po powa\u017cne teksty w \u201eThe Economist\u201d czy innym \u201eThe Atlantic\u201d. Wyobra\u017amy wi\u0119c sobie, \u017ce tak jak my dzisiaj czytamy \u201ePa\u0144stwo\u201d Platona czy \u201eLewiatana\u201d Hobbes&#8217;a, tak za kilkaset lat kto\u015b si\u0119 dokopie do jakiego\u015b dysku z archiwum dowolnej gazety AD 2019 i zacznie to czyta\u0107. Czy wczuje si\u0119 w nasz\u0105 sk\u00f3r\u0119? Czy zrozumie co nas trapi\u0142o, czego si\u0119 obawiali\u015bmy?<\/p>\n<p><strong>Oczywi\u015bcie, \u017ce nie!<\/strong><\/p>\n<p>Ka\u017cda epoka, tak\u017ce nasza ma swoje w\u0142asne problemy i proponowane ich rozwi\u0105zania. Ludzie epok nast\u0119pnych, je\u017celi tego nie rozumiej\u0105 mog\u0105 chwyta\u0107 si\u0119 za g\u0142ow\u0119. \u201eCzemu oni si\u0119 tym zajmowali?\u201d \u201eCzemu si\u0119 tym a tym NIE zajmowali?\u201d. Na przyk\u0142ad, dzisiejszemu cz\u0142owiekowi mo\u017ce wyda\u0107 si\u0119 absurdem jak pod koniec staro\u017cytno\u015bci najt\u0119\u017csze g\u0142owy Cesarstwa Rzymskiego, zamiast ratowa\u0107 sypi\u0105ce si\u0119 Imperium zaj\u0119ci byli g\u0142\u00f3wnie problemami teologicznymi. Albo jak w XIX wieku obawiano si\u0119, \u017ce szybki rozw\u00f3j ludno\u015bci spowoduje rych\u0142y brak owsa dla paryskich koni.<\/p>\n<p><strong>Z czasem problemy dawnych epok mog\u0105 wyda\u0107 si\u0119 wydumane, a proponowane rozwi\u0105zania naiwne<\/strong><\/p>\n<p>Nie zmienia to jednak faktu, \u017ce tak jak dzisiejsze dysputy medialne maj\u0105 na celu diagnozowanie problem\u00f3w realnego \u015bwiata i ewentualnie znalezienie na nie recepty, tak samo dzia\u0142o si\u0119 to i dawniej. Zmieni\u0142y si\u0119 jedynie problemy, jakim po\u015bwi\u0119ca si\u0119 uwag\u0119 oraz kr\u0119gi w jakich toczy si\u0119 dyskusja. Trzeba bowiem pami\u0119ta\u0107, \u017ce przez wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 dziej\u00f3w cywilizacji, cokolwiek do gadania mia\u0142o jedynie kilka procent ludno\u015bci.<\/p>\n<p><strong>Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c: ka\u017cde dzie\u0142o filozoficzne by\u0142o \u2013 cho\u0107 nierzadko w spos\u00f3b mocno abstrakcyjny \u2013 odniesione do praktycznych problem\u00f3w czas\u00f3w, w jakich powsta\u0142y<\/strong><\/p>\n<p>Oczywi\u015bcie, przepa\u015b\u0107 kulturowa i czasowa jaka nas dzieli od filozof\u00f3w sprzed dziej\u00f3w to jeszcze nie wszystko. Przeci\u0119tny u\u017cytkownik smartfona, w\u0142\u0105cznie ze mn\u0105, gdy dostanie do r\u0119ki prace napisane przez in\u017cynier\u00f3w z Doliny Krzemowej dotycz\u0105ce programowania aplikacji na iOSa czy Androida niewiele (o ile cokolwiek) z nich zrozumie. Nie zmienia to jednak faktu, \u017ce te specjalistyczne i dla laika abstrakcyjne teksty maj\u0105 olbrzymi\u0105 warto\u015b\u0107 praktyczn\u0105, kt\u00f3r\u0105 dostrze\u017cemy przy aktualizacji systemu w naszych telefonach.<\/p>\n<p><strong>Filozofia, nawet je\u017celi praktyki nie ma na celu, to jest praktyczna i odnosi si\u0119 do przyziemnej rzeczywisto\u015bci<\/strong><\/p>\n<p>Trudno jednak nie odnie\u015b\u0107 wra\u017cenia, \u017ce pogl\u0105d ten nie\u015bwiadomie wyznaje wielu filozof\u00f3w. Czytaj\u0105c co poniekt\u00f3re ksi\u0105\u017cki, skierowane rzekomo do szerszej publiczno\u015bci, ma si\u0119 wra\u017cenie, \u017ce mamy w r\u0119ku katalog jakiego\u015b muzeum starych przemy\u015ble\u0144, kt\u00f3ry ma si\u0119 tak do realnego \u017cycia, jak kolekcja \u015bredniowiecznych liczyde\u0142 do obecnej oferty sklep\u00f3w komputerowych.<\/p>\n<p>Dzisiejsze czasy potrzebuj\u0105 filozofii na swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 miar\u0119. Dopasowanej do \u015bwiata social medi\u00f3w i dynamiki kulturalnych zmian niespotykanej nigdy wcze\u015bniej. Takiej, kt\u00f3ra poza uniwersytetami pojawi si\u0119 te\u017c na Youtube i na Instagramie \u2013 nie w formie przykrego obowi\u0105zku \u201eprowadzenia konta wydzia\u0142u\u201d ale w realnej obecno\u015bci zwi\u0105zanej z charakterem tych miejsc.<\/p>\n<p>Inaczej nie mo\u017cna si\u0119 dziwi\u0107, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesne spo\u0142ecze\u0144stwo znajduj\u0105 sobie takich m\u0119drc\u00f3w, kt\u00f3rzy pierwsi chwyc\u0105 za mikrofon, niezale\u017cnie jak wielkie bzdury b\u0119d\u0105 g\u0142osili.<\/p>\n<p><strong>Je\u017celi Ci si\u0119 podoba\u0142o:<\/strong><\/p>\n<p>[su_button url=&#8221;https:\/\/www.facebook.com\/filozofiadlajanuszy&#8221; target=&#8221;blank&#8221; background=&#8221;#0f1ae3&#8243; size=&#8221;7&#8243; wide=&#8221;yes&#8221; center=&#8221;yes&#8221; radius=&#8221;0&#8243; icon=&#8221;icon: facebook&#8221;]Polub blog na Facebooku [\/su_button][su_button url=&#8221;http:\/\/www.filozofiadlajanuszy.pl\/wsparcie\/&#8221; target=&#8221;blank&#8221; background=&#8221;#e3380f&#8221; size=&#8221;7&#8243; wide=&#8221;yes&#8221; center=&#8221;yes&#8221; radius=&#8221;0&#8243; icon=&#8221;icon: dollar&#8221;]Wesprzyj finansowo[\/su_button]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Filozofia to jak najbardziej praktyczna dyscyplina wiedzy, cho\u0107 czasem nawet sami filozofowie zdaj\u0105 si\u0119 tego nie rozumie\u0107.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[12],"class_list":["post-768","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-filozofia","tag-archiwum"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/768","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=768"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/768\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=768"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=768"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=768"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}