![\"\"](\"http:\/\/www.filozofiadlajanuszy.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/b6a192c0dc2c76883c4f2102e34bf2908fc64ff918f3cefd3fa698a6d2c40a49.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Wyobra\u017amy sobie, \u017ce \u015bwiat powsta\u0142 5 minut temu. Absurdalne? Mamy przecie\u017c na przyk\u0142ad wspomnienia o wczorajszym \u015bniadaniu. Ale co je\u015bli 5 minut temu, razem ze \u015bwiatem, powsta\u0142y wszystkie nasze wspomnienia oraz inne dowody, przez kt\u00f3re wydaje nam si\u0119, \u017ce by\u0142o inaczej?<\/strong><\/p>\n Sam takich bzdur nie wymy\u015bli\u0142em. \u201eHipoteza 5 minut\u201d to parodia twierdze\u0144 turbo-kreacjonist\u00f3w z USA, wg kt\u00f3rych B\u00f3g stworzy\u0142 Ziemi\u0119 literalnie wed\u0142ug tego co m\u00f3wi Ksi\u0119ga Rodzaju, to za\u015b sprawia, \u017ce ma ona jedynie 6 tysi\u0119cy lat. Wszystkie dowody jak na przyk\u0142ad skamienia\u0142o\u015bci zosta\u0142y stworzone razem z Ziemi\u0105, co by si\u0119 niedowiarki dziwi\u0142y. W jaki spos\u00f3b mo\u017cna tak\u0105 hipotez\u0119 obali\u0107?<\/p>\n S\u0119k w tym, \u017ce nie mo\u017cna \u2013 i to w\u0142a\u015bnie sprawia, \u017ce jest ona kompletnie bezu\u017cyteczna<\/strong><\/p>\n Jeden z najwa\u017cniejszych filozof\u00f3w nauki, Karl Popper postawi\u0142 swego czasu filozofi\u0119 nauki na g\u0142owie. Uwa\u017ca\u0142, \u017ce zamiast zbiera\u0107 dowody na potwierdzenie jakiej\u015b hipotezy (np. \u201ewszystkie \u0142ab\u0119dzie s\u0105 bia\u0142e\u201d) naukowcy powinni skupi\u0107 si\u0119 na tym, by… pr\u00f3bowa\u0107 j\u0105 obali\u0107. Je\u017celi bowiem skupimy si\u0119 na szukaniu dowod\u00f3w za prawdziwo\u015bci\u0105 jakiej\u015b hipotezy (czyli w naszym wypadku b\u0119dziemy obserwowa\u0107 kolejne bia\u0142e \u0142ab\u0119dzie), to nigdy nie mamy pewno\u015bci, \u017ce gdzie\u015b tam we wszech\u015bwiecie czeka jeszcze nieodkryty przypadek, kt\u00f3ry nasze twierdzenia obali. Nie mamy wi\u0119c \u017cadnej pewno\u015bci co do naszej wiedzy.<\/p>\n Tymczasem, je\u017celi uda nam si\u0119 jak\u0105\u015b hipotez\u0119 podwa\u017cy\u0107, czyli sfalsyfikowa\u0107 to ju\u017c mamy pewien zakres wiedzy niepodwa\u017calnej. Co prawda dalej nie wiemy kt\u00f3re hipotezy na pewno s\u0105 prawdziwe, jednak mo\u017cemy wtedy stwierdzi\u0107, kt\u00f3re s\u0105 na pewno fa\u0142szywe. I tak na przyk\u0142ad odkrycie czarnych \u0142ab\u0119dzi w Australii sfalsyfikowa\u0142o hipotez\u0119 \u201ewszystkie \u0142ab\u0119dzie s\u0105 bia\u0142e\u201d.<\/p>\n Jednak aby falsyfikacja by\u0142a mo\u017cliwa hipoteza musi spe\u0142nia\u0107 okre\u015blone warunki<\/strong><\/p>\n Zdaniem Poppera za naukowe powinni\u015bmy uzna\u0107 wy\u0142\u0105cznie takie twierdzenia, kt\u00f3rych konstrukcja dopuszcza okoliczno\u015bci, w jakich mo\u017cna by wykaza\u0107 ich fa\u0142szywo\u015b\u0107. Zdanie \u201ew szafach nie mieszkaj\u0105 krasnale\u201d, \u201ewszystkie psy szczekaj\u0105\u201d albo \u201eStaro\u017cytni Rzymianie nigdy nie dotarli do Ameryki\u201d takie kryteria spe\u0142nia. \u017beby je obali\u0107 musimy kolejno znale\u017a\u0107 krasnala w jakiej\u015b szafie, nie-szczekaj\u0105cego psa czy te\u017c odkry\u0107 staro\u017cytne rzymskie artefakty pod Nowym Jorkiem czy innym Miami. Dop\u00f3ki si\u0119 to nie uda, mo\u017cemy o takich hipotezach m\u00f3wi\u0107 nie tyle, \u017ce s\u0105 prawdziwe, co \u201eokaza\u0142y hart\u201d. Zadaniem nauki jest poszukiwanie dowod\u00f3w na ich fa\u0142szywo\u015b\u0107, co oczywi\u015bcie nie oznacza, \u017ce kiedy\u015b taka chwila nadejdzie. Popper por\u00f3wna\u0142 teorie naukowe do drewnianych s\u0142up\u00f3w, kt\u00f3re nale\u017cy wymieni\u0107 kiedy zgnij\u0105, ale p\u00f3ki to si\u0119 nie stanie mog\u0105 z powodzeniem spe\u0142nia\u0107 swoj\u0105 rol\u0119.<\/p>\n Wracaj\u0105c do naszej hipotezy \u201ePi\u0119cio-minutowej Ziemi\u201d ju\u017c chyba wida\u0107, co z ni\u0105 jest nie tak \u2013 jest \u201eza dobra\u201d.<\/strong><\/p>\n Teorie niefalsyfikowalne, czyli tak skonstruowane, \u017ce z definicji wykluczaj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 obalenia s\u0105 bardzo cz\u0119sto kompletnie bezsensowne. Tak dzia\u0142a\u0142a propaganda w PRLu, kt\u00f3ra nie dopuszcza\u0142a, \u017ce Partia mo\u017ce si\u0119 myli\u0107. Jak by\u0142o dobrze \u2013 to dobrze. Jak by\u0142o \u017ale \u2013 to jeszcze lepiej, zachodni dywersanci si\u0119 boj\u0105 naszej pot\u0119gi, dlatego wywo\u0142uj\u0105 chwilowe trudno\u015bci! Tak dzia\u0142aj\u0105 wszelkie teorie spiskowe i pseudonauki, kt\u00f3rych wyznawcy na ka\u017cd\u0105 pr\u00f3b\u0119 obalenia parskaj\u0105 \u015bmiechem i m\u00f3wi\u0105, \u017ce kontr-dow\u00f3d, niezale\u017cnie jaki by on nie by\u0142 jest sfabrykowany.<\/p>\n S\u0142owem: dyskutowa\u0107 z tak\u0105 teori\u0105 to jak gra\u0107 w pi\u0142k\u0119 z kim\u015b, kto przed meczem bierze siekier\u0119 i wycina w\u0142asn\u0105 bramk\u0119<\/strong><\/p>\n Teoretycznie mo\u017cna. Wystarczy poprosi\u0107 kogo\u015b, by powiedzia\u0142, jakie okoliczno\u015bci sprawi\u0142yby, \u017ce jego pogl\u0105dy okaza\u0142yby si\u0119 fa\u0142szywe. A praktycznie? Inny znany filozof nauki, Thom Kuhn uwa\u017ca\u0142, \u017ce to tak prosto nie dzia\u0142a. Ludzie, kt\u00f3rzy ca\u0142e \u017cycie wierzyli w bia\u0142e \u0142ab\u0119dzie nie uwierz\u0105, \u017ce kto\u015b widzia\u0142 czarnego. Pr\u0119dzej powiedz\u0105, \u017ce australijscy ornitolodzy maj\u0105 problemy ze wzrokiem. Albo, \u017ce kto\u015b celowo pomalowa\u0142 \u0142ab\u0119dzie czarn\u0105 farb\u0105.<\/p>\n Popper nie twierdzi\u0142, \u017ce zdania mo\u017cliwe do obalenia na tle empirycznych obserwacji s\u0105 jedynymi sensownymi<\/strong><\/p>\n Takiego kryterium nie spe\u0142niaj\u0105 np. teorie filozoficzne czy religijne. Jednak jego zdaniem nie mo\u017cna takich teorii, mimo pewnej warto\u015bci stawia\u0107 na r\u00f3wni z twierdzeniami fizyki czy biologii. Filozofia nauce dostarcza inspiracji i pozwala j\u0105 lepiej zrozumie\u0107, ale sama w sobie nauk\u0105 nie jest.<\/p>\n Bibliografia: Je\u017celi Ci si\u0119 podoba\u0142o:<\/strong><\/p>\n [su_button url=”https:\/\/www.facebook.com\/filozofiadlajanuszy” target=”blank” background=”#0f1ae3″ size=”7″ wide=”yes” center=”yes” radius=”0″ icon=”icon: facebook”]Polub blog na Facebooku [\/su_button][su_button url=”http:\/\/www.filozofiadlajanuszy.pl\/wsparcie\/” target=”blank” background=”#e3380f” size=”7″ wide=”yes” center=”yes” radius=”0″ icon=”icon: dollar”]Wesprzyj finansowo[\/su_button]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Wyobra\u017amy sobie, \u017ce \u015bwiat powsta\u0142 5 minut temu. Absurdalne? Mamy przecie\u017c na przyk\u0142ad wspomnienia o wczorajszym \u015bniadaniu. Ale co je\u015bli 5 minut temu, razem ze \u015bwiatem, powsta\u0142y wszystkie nasze wspomnienia oraz inne dowody, przez kt\u00f3re wydaje nam si\u0119, \u017ce by\u0142o inaczej?<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[12],"class_list":["post-652","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-filozofia","tag-archiwum"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/652","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=652"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/652\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=652"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=652"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=652"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nZ. Chojnicki \u2013 Filozofia nauki
\nM. Heller \u2013 Filozofia nauki<\/p>\n