{"id":608,"date":"2018-12-26T12:09:35","date_gmt":"2018-12-26T12:09:35","guid":{"rendered":"http:\/\/www.filozofiadlajanuszy.pl\/?p=608"},"modified":"2018-12-26T12:09:35","modified_gmt":"2018-12-26T12:09:35","slug":"jak-to-jest-byc-nietoperzem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/2018\/12\/26\/jak-to-jest-byc-nietoperzem\/","title":{"rendered":"Jak to jest by\u0107 nietoperzem?"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Wszyscy ludzie maj\u0105 cia\u0142a i, cho\u0107 czasami s\u0105 co do tego w\u0105tpliwo\u015bci, my\u015bl\u0105. Gdy takiego my\u015bl\u0105cego cz\u0142owieka pod\u0142\u0105czymy pod odpowiedni sprz\u0119t zobaczymy, jak impulsy elektryczne biegaj\u0105 sobie po jego m\u00f3zgu.Jedna z najwa\u017cniejszych kwestii wsp\u00f3\u0142czesnej filozofii brzmi: czy te biegaj\u0105ce po m\u00f3zgu impulsy to w\u0142a\u015bnie jest my\u015blenie i umys\u0142?Czy jest co\u015b wi\u0119cej? (czas czytania ok. 3 min.)<\/strong>
<\/p>\n\n\n

<\/p>\n\n\n

Thomas Nagel uwa\u017ca,\u017ce kluczem do odpowiedzi na to pytanie jest kwestia \u015bwiadomo\u015bci <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wyobra\u017amy sobie, \u017ce jest kto\u015b od urodzenia niewidomy. Kompletnie niewidomy. Jednak wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie s\u0105 tak du\u017ce mo\u017cliwo\u015bci, \u017ce ta niewidoma osoba sko\u0144czy\u0142a studia, potem doktorat, potem podj\u0119\u0142a prac\u0119 na Harvardzie i jest obecnie jednym z najlepszych neurofizjolog\u00f3w \u015bwiata. Doskonale wie, co zachodzi gdy cz\u0142owiek patrzy na \u017car\u00f3wk\u0119,jak przebiegaj\u0105 procesy w jego m\u00f3zgu i doskonale potrafi opisa\u0107 na czym polega widzenie \u015bwiat\u0142a, ale ma jeden cholerny problem:

Nie wie jak to jest naprawd\u0119 widzie\u0107 \u015bwiat\u0142o!<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Nagel w swoim s\u0142ynnym eseju stawia t\u0105 kwesti\u0119 jako kluczowy argument przeciwko stanowisku redukcjonist\u00f3w, czyli tych, kt\u00f3rzy chcieliby w umy\u015ble widzie\u0107 jedynie fakty czysto fizyczne. Pos\u0142uguje si\u0119 tam przyk\u0142adem nietoperza, kt\u00f3rego aparat poznawczy jest zupe\u0142nie inny ni\u017c cz\u0142owieka \u2013 pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 one nie tyle wzrokiem co echolokacj\u0105, czyli badaj\u0105 otoczenie wys\u0142uchuj\u0105c echa wydawanych przez siebie d\u017awi\u0119k\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

Naturalnie, mo\u017cna sobie wyobrazi\u0107 siebie jako ma\u0142ego, skrzydlatego stworka, cho\u0107 jest to trudne (zaraz do tego wr\u00f3cimy, na prostszym przyk\u0142adzie osoby niewidomej [1]) ale Nagel nie o to pyta: jemu nie chodzi o toby\u015bmy wyobrazili sobie siebie jako nietoperza. Filozof chce wiedzie\u0107 nie jak MY by\u015bmy si\u0119 czuli jako nietoperz, tylko jak NIETOPERZ czuje si\u0119 jako nietoperz. <\/p>\n\n\n\n

Wyja\u015bnijmy to mo\u017ce na przyk\u0142adzie osoby niewidomej<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Gdybym chcia\u0142 sobie w tej chwili wyobrazi\u0107 jak to jest by\u0107 osob\u0105 niewidom\u0105 od urodzenia to jest to po prostu niemo\u017cliwe. Kto\u015b mo\u017ce powiedzie\u0107, \u017ce to jest tak jakby zamkn\u0105\u0107 na ca\u0142e \u017cycie oczy, lecz nie do ko\u0144ca b\u0119dzie mia\u0142 racj\u0119. Osoba widz\u0105ca, kt\u00f3ra zamknie oczy ma ca\u0142y baga\u017c wspomnie\u0144 kt\u00f3re naby\u0142a wzrokiem i gdy m\u00f3wi\u0119 \u201eprzed Tob\u0105 stoi telewizor\u201dto sobie jaki\u015b telewizor wyobrazi na podstawie tych, kt\u00f3re widzia\u0142a wcze\u015bniej. Niewidomy nigdy \u017cadnego telewizora nie widzia\u0142, wi\u0119c jego my\u015bli s\u0105 zapewne zupe\u0142nie inne! Gdyby kto\u015b si\u0119 mnie zapyta\u0142\u201ejak to jest by\u0107 niewidomym od urodzenia?\u201d musia\u0142bym powiedzie\u0107 zgodnie z prawd\u0105, \u017ce nie wiem. Co wi\u0119cej, gdyby chcia\u0142 mi to wyt\u0142umaczy\u0107 niewidomy jest du\u017ca szansa, \u017ce… te\u017c by nie potrafi\u0142. No bo powiedzcie, co Wy by\u015bcie odpowiedzieli niewidomemu,gdyby kto\u015b Was spyta\u0142 \u201ejak to jest widzie\u0107 \u015bwiat\u0142o?\u201d <\/p>\n\n\n\n

A gdyby na Ziemi\u0119 przybyli kosmici, kt\u00f3rzy w og\u00f3le nie maj\u0105 wzroku i pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 jak nietoperze echolokacj\u0105 albo w og\u00f3le maj\u0105 jaki\u015b spos\u00f3b poznawania \u015bwiata, kt\u00f3ry nam si\u0119 nawet nie \u015bni?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Czy w takiej sytuacji byliby\u015bmy w stanie dogada\u0107 si\u0119 z nimi na przyk\u0142ad w sprawie tego co to jest t\u0119cza? Je\u017celi chodzi o zrozumienie tego zjawiska, jego fizycznych podstaw \u2013 jak najbardziej. Ale ten kosmita nie by\u0142by w stanie postawi\u0107 si\u0119 na miejscu cz\u0142owieka i zrozumie\u0107 do\u015bwiadczenia, jakie prze\u017cywamy patrz\u0105c na t\u0119cz\u0119.Gdyby mnie porwa\u0142, wyj\u0105tkowo zamiast krowy (kosmici w filmach zawsze porywaj\u0105 krowy) i zacz\u0105\u0142 na najr\u00f3\u017cniejsze sposoby bada\u0107 m\u00f3j m\u00f3zg nie znalaz\u0142by tam \u017cadnej t\u0119czy, a nawet gdyby jakim\u015b cudem tam t\u0119cza by\u0142a \u2013 nie by\u0142oby jeszcze podstaw, \u017ceby t\u0105 ma\u0142\u0105 t\u0119cz\u0119 uto\u017csamia\u0107 z moim postrze\u017ceniem. <\/p>\n\n\n\n

Owszem, ka\u017cde postrze\u017cenie da si\u0119 opisa\u0107 w spos\u00f3b intersubiektywny, ale zdaniem filozofa jest w nim jeszcze co\u015b prywatnego, co\u015b do czego inne osoby dost\u0119pu nie maj\u0105. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00d3w element subiektywny jest zdaniem filozofa na chwil\u0119 obecn\u0105 nie do przeskoczenia. Nagel nie uwa\u017ca\u0142 zreszt\u0105, \u017ce umys\u0142 to co\u015b wi\u0119cej ni\u017c m\u00f3zg i procesy w nim zachodz\u0105ce. Jednak jego zdaniem obecna wiedza naukowa absolutnie nie daje podstaw do tego, \u017ceby twierdzi\u0107, \u017ce tak nie jest. Redukcjoni\u015bci jego zdaniem pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 jedynie poetyckim analogiami, s\u0105 jak kto\u015b, kto pr\u00f3buje wyk\u0142ada\u0107 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 fizyk\u0119 staro\u017cytnym Grekom \u2013 nie dysponuje s\u0142ownictwem, kt\u00f3re by to precyzyjnie umo\u017cliwia\u0142o. W to miejsce Nagel proponuje zmian\u0119 kierunku \u2013 poszukiwanie jakiej\u015b metody, kt\u00f3ra mo\u017cliwe precyzyjnie pozwoli komunikowa\u0107 subiektywny element naszej psychiki innym. <\/p>\n\n\n\n

Fot: czasami lepiej chcie\u0107 by\u0107 nietoperzem, ni\u017c Batmanem \ud83d\ude09<\/p>\n\n\n\n

Bibliografia:
T.Nagel \u2013 Jak to jest by\u0107 nietoperzem?
J. Searle \u2013 Umys\u0142:Kr\u00f3tkie wprowadzenie
J. Bremer \u2013Wprowadzenie do filozofii umys\u0142u
Ponadto polecam w temacie napisan\u0105 bardzo \u201epo januszowemu\u201d ksi\u0105\u017ck\u0119 Davida Casacuberta \u201eUmys\u0142: czym jest i jak dzia\u0142a\u201d
[1] To nieco zmieniony przyk\u0142ad z ksi\u0105\u017cki T. Morrisa \u201eFilozofia dla bystrzak\u00f3w\u201d, kt\u00f3rej jednak nie polecam. <\/p>\n\n\n

Je\u017celi Ci si\u0119 podoba\u0142o:<\/strong><\/p>\n

[su_button url=”https:\/\/www.facebook.com\/filozofiadlajanuszy” target=”blank” background=”#0f1ae3″ size=”7″ wide=”yes” center=”yes” radius=”0″ icon=”icon: facebook”]Polub blog na Facebooku [\/su_button][su_button url=”http:\/\/www.filozofiadlajanuszy.pl\/wsparcie\/” target=”blank” background=”#e3380f” size=”7″ wide=”yes” center=”yes” radius=”0″ icon=”icon: dollar”]Wesprzyj finansowo[\/su_button]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wszyscy ludzie maj\u0105 cia\u0142a i, cho\u0107 czasami s\u0105 co do tego w\u0105tpliwo\u015bci, my\u015bl\u0105. Gdy takiego my\u015bl\u0105cego cz\u0142owieka pod\u0142\u0105czymy pod odpowiedni sprz\u0119t zobaczymy, jak impulsy elektryczne biegaj\u0105 sobie po jego m\u00f3zgu.Jedna z najwa\u017cniejszych kwestii wsp\u00f3\u0142czesnej filozofii brzmi: czy te biegaj\u0105ce po m\u00f3zgu impulsy to w\u0142a\u015bnie jest my\u015blenie i umys\u0142?Czy jest co\u015b wi\u0119cej? (czas czytania ok. 3 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[12],"class_list":["post-608","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-filozofia","tag-archiwum"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/608","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=608"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/608\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=608"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=608"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=608"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}