![\"\"](\"http:\/\/www.filozofiadlajanuszy.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/DjjFqWPW4AAZyfY-1024x582.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Niedawno opublikowano sonda\u017c, wg kt\u00f3rego 29% Polak\u00f3w odrzuca istnienie uniwersalnych praw cz\u0142owieka. Dzi\u015b zabawi\u0119 si\u0119 wi\u0119c w adwokata diab\u0142a i poka\u017c\u0119 argumenty, dla kt\u00f3rych nawet zwolennik liberalnej demokracji mo\u017ce mie\u0107 w kwestii ich istnienia powa\u017cne w\u0105tpliwo\u015bci.<\/strong><\/p>\n „Przedstawiciele ludu francuskiego, zebrani w Zgromadzeniu Narodowym, uznawszy, i\u017c nieznajomo\u015b\u0107, zapoznanie lub pogarda dla praw cz\u0142owieka to jedyne przyczyny publicznych nieszcz\u0119\u015b\u0107 i zepsucia rz\u0105d\u00f3w, postanowili og\u0142osi\u0107 w uroczystej deklaracji naturalne, niezbywalne i \u015bwi\u0119te prawa cz\u0142owieka (…)\u201d<\/p><\/blockquote>\n Tak w\u0142a\u015bnie zaczyna si\u0119 dokument nie byle jakiego formatu. Deklaracja Praw Cz\u0142owieka i Obywatela, uchwalona ponad 200 lat temu tu\u017c po wybuchu Rewolucji francuskiej jest bez w\u0105tpienia jednym z najwa\u017cniejszych akt\u00f3w prawnych w historii i do dzi\u015b stanowi integraln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 francuskiej Konstytucji. Czy jednak powinni\u015bmy si\u0119 zgodzi\u0107 z jej tezami?<\/p>\n Cytowany fragment \u015bwietnie streszcza to, co przez wcze\u015bniejsze dziesi\u0119ciolecia g\u0142osili francuscy my\u015bliciele doby o\u015bwiecenia.<\/strong><\/p>\n By\u0142y to czasy wielkich odkry\u0107 naukowych, \u015bwie\u017ce by\u0142y jeszcze prawa fizyki Newtona. Ludzie zach\u0142ysn\u0119li si\u0119 olbrzymi\u0105, jak si\u0119 w\u00f3wczas wydawa\u0142o, wiedz\u0105. Zasada generalnie by\u0142a prosta: \u015bwiat jest stworzony rozumnie i rz\u0105dzi si\u0119 swoimi niezmiennymi prawami. Zadaniem cz\u0142owieka jest go pozna\u0107 i opisa\u0107. Je\u017celi cz\u0142owiek poprawnie pozna fizyk\u0119, stworzy dobr\u0105 maszyn\u0119. Je\u017celi poprawnie pozna prawa rz\u0105dz\u0105ce ludzko\u015bci\u0105, stworzy dobry ustr\u00f3j, w kt\u00f3rym ka\u017cdy b\u0119dzie szcz\u0119\u015bliwy. Nieszcz\u0119\u015bcie? No przecie\u017c napisali \u2013 wynika z nieznajomo\u015bci praw cz\u0142owieka.<\/p>\n Koncepcja praw cz\u0142owieka jest wi\u0119c koncepcj\u0105 prawa natury \u2013 cz\u0142owiek mo\u017ce je odkry\u0107, ale nie mo\u017ce ich ustanowi\u0107.<\/strong><\/p>\n To nieco zabawne, ale w tym momencie staj\u0105 ci my\u015bliciele, zazwyczaj zagorzali antykleryka\u0142owie w jednym szeregu z chrze\u015bcijanami, kt\u00f3rzy r\u00f3wnie\u017c wierz\u0105 w dok\u0142adnie to samo \u2013 \u017ce jest jaki\u015b szereg norm, kt\u00f3re niezale\u017cnie od widzimisi\u0119 w\u0142adcy, parlamentu, czy kto by tam prawo stanowione uchwala\u0142 obowi\u0105zuj\u0105 zawsze. I prawodawca \u201eludzki\u201d musi ich w swojej tw\u00f3rczo\u015bci przestrzega\u0107 \u2013 chyba, \u017ce chce sam na swoj\u0105 g\u0142ow\u0119 \u015bci\u0105gn\u0105\u0107 problemy.<\/p>\n Czy jednak jest to stanowisko s\u0142uszne? Oddajmy g\u0142os pewnemu cz\u0142owiekowi:<\/p>\n \u201eNie istnieje nic takiego, jak prawa naturalne, nic takiego jak prawa uprzednie w stosunku do instytucji w\u0142adzy.\u201d<\/p><\/blockquote>\n Wbrew pozorom s\u0142\u00f3w tych nie napisa\u0142 Hitler, Stalin czy inny Jaruzelski, a Jeremy Bentham, angielski filozof wsp\u00f3\u0142czesny czasom Rewolucji Francuskiej i posta\u0107 wymieniana powszechnie w panteonie tw\u00f3rc\u00f3w ustroju charakterystycznego dzisiaj dla \u015bwiata zachodniego. Czemu wi\u0119c Bentham w prawa cz\u0142owieka nie wierzy\u0142?<\/p>\n To proste \u2013 Bentham by\u0142 jednym z pierwszych pozytywist\u00f3w prawniczych.<\/strong><\/p>\n Pozytywizm prawniczy nawi\u0105zywa\u0142 do pewnego du\u017cego nurtu filozoficznego, kt\u00f3ry mia\u0142 zdoby\u0107 popularno\u015b\u0107 w po\u0142owie XIX wieku i potem prze\u017cy\u0107 renesans przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 w Wiedniu. Pozytywi\u015bci uprawiali mianowicie filozofi\u0119 minimalistyczn\u0105 \u2013 zamiast formu\u0142owa\u0107 jakie\u015b rozdmuchane teorie dotycz\u0105ce Ducha, Boga czy innych tak wielkich, jak i niedost\u0119pnych dla nas bezpo\u015brednio rzeczy skupili si\u0119 na tym co mo\u017cna pozna\u0107 na pewno: a tym s\u0105 rzeczy poznawalne empirycznie.<\/p>\n Dok\u0142adnie tak samo uwa\u017caj\u0105 pozytywi\u015bci prawniczy \u2013 o \u201eprawie natury\u201d gdyba\u0107 nie spos\u00f3b. O tym co m\u00f3wi ustawa czy Konstytucja \u2013 jak najbardziej mo\u017cna!<\/strong><\/p>\n Tak wi\u0119c, nawet je\u017celi cz\u0142owiek ma jakie\u015b naturalne prawo do \u017cycia, do wolno\u015bci od tortur czy do swobody wypowiedzi to jest to przede wszystkim prawo wynikaj\u0105ce z Konstytucji, ustaw lub innych akt\u00f3w w\u0142adzy. A przynajmniej, tylko z takich akt\u00f3w mo\u017cemy czerpa\u0107 materia\u0142 do jakiejkolwiek sensownej dyskusji. Problem polega na tym, \u017ce koncepcja wiary w praworz\u0105dno\u015b\u0107 wszystkiego co ustanowi w\u0142adza w pewnym momencie, zdaniem wielu, posz\u0142a z dymem.<\/p>\n Z dymem hitlerowskich krematori\u00f3w w obozach zag\u0142ady<\/strong><\/p>\n Hitlerowska III Rzesza formalnie by\u0142a pa\u0144stwem prawa \u2013 na ka\u017cdego skazanego znajdywa\u0142 si\u0119 stosowny rozkaz, nawet obowi\u0105zywanie wcze\u015bniejszej Konstytucji zosta\u0142o przez Hitlera zawieszone \u201ezgodnie z prawem\u201d. Wywo\u0142a\u0142o to wielki szok w\u015br\u00f3d zwolennik\u00f3w pozytywizmu prawniczego i spowodowa\u0142o postawienie pod znakiem zapytania jego s\u0142uszno\u015bci. Najg\u0142o\u015bniej wyst\u0105pi\u0142 wybitny niemiecki prawnik, Gustaw Radbruch, tworz\u0105c obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 do dzi\u015b w niemieckim prawodawstwie \u201eformu\u0142\u0119 Radbrucha\u201d. Formu\u0142a ta przewidywa\u0142a, \u017ce owszem, podstaw\u0105 dzia\u0142ania wszelkich organ\u00f3w pa\u0144stwa i jego przedstawicieli jest prawo ustanowione przez pa\u0144stwo (lex) ale r\u00f3wnocze\u015bnie wszyscy je stosuj\u0105cy s\u0105 zobowi\u0105zani ocenia\u0107 je r\u00f3wnie\u017c w kontek\u015bcie prawa naturalnego (ius). Dzi\u0119ki temu mo\u017cliwe by\u0142o nie tylko skazanie dzia\u0142aj\u0105cych zgodnie z \u201epozytywnym\u201d nazistowskim prawem zbrodniarzy, ale tak\u017ce wielu funkcjonariuszy komunistycznej bezpieki z powojennego NRD, kt\u00f3rzy r\u00f3wnie\u017c formalnie mieli do swych dzia\u0142a\u0144 podk\u0142adk\u0119 ustawow\u0105.<\/p>\n Radbruch zauwa\u017cy\u0142, \u017ce prawo pozytywne ma jedn\u0105, niew\u0105tpliw\u0105 zalet\u0119 \u2013 jest pewne, natomiast niekoniecznie moralne, i ten ewentualny brak moralno\u015bci jest dowodem, \u017ce musi istnie\u0107 jaka\u015b furtka zabezpieczaj\u0105ca.<\/p>\n Czy jest ni\u0105 jednak poszukiwanie niespisanych uniwersalnych zasad typu prawa cz\u0142owieka?<\/strong><\/p>\n Zaznaczam \u2013 w\u0105tpliwe moim zdaniem by te 29% z badania sk\u0142ada\u0142o si\u0119 wy\u0142\u0105cznie, lub nawet przede wszystkim ze scjentystycznych pozytywist\u00f3w, kt\u00f3rzy po d\u0142ugiej refleksji uznali wy\u017cszo\u015b\u0107 pozytywizmu prawniczego nad wszelakimi koncepcjami prawno-naturalnymi. Obawiam si\u0119, \u017ce prawda jest tu du\u017co bardziej brutalna.<\/p>\n Trzeba jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce ka\u017cdy dyktator mia\u0142 w zanadrzu swojej propagandy wiele g\u00f3rnolotnych hase\u0142 o \u201ewoli narodu\u201d, jego \u201edobra\u201d, \u201ekonieczno\u015bci dziejowej\u201d czy te\u017c, jak\u017ce wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie to brzmi \u201ewoli suwerena\u201d kt\u00f3re mia\u0142yby rzekomo sta\u0107 ponad prawem pozytywnym \u2013 nad ustawami czy nawet nad Konstytucj\u0105.<\/strong> Gdy pami\u0119tamy o zbrodniach nazist\u00f3w, nie zapominajmy, \u017ce dzia\u0142aj\u0105cy w, jak im si\u0119 wydawa\u0142o, szczytnym celu rewolucjoni\u015bci francuscy r\u00f3wnie\u017c wyr\u017cn\u0119li dziesi\u0105tki tysi\u0119cy ludzi.<\/p>\n Bibliografia: Je\u017celi Ci si\u0119 podoba\u0142o:<\/strong><\/p>\n [su_button url=”https:\/\/www.facebook.com\/filozofiadlajanuszy” target=”blank” background=”#0f1ae3″ size=”7″ wide=”yes” center=”yes” radius=”0″ icon=”icon: facebook”]Polub blog na Facebooku [\/su_button][su_button url=”http:\/\/www.filozofiadlajanuszy.pl\/wsparcie\/” target=”blank” background=”#e3380f” size=”7″ wide=”yes” center=”yes” radius=”0″ icon=”icon: dollar”]Wesprzyj finansowo[\/su_button]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Niedawno opublikowano sonda\u017c, wg kt\u00f3rego 29% Polak\u00f3w odrzuca istnienie uniwersalnych praw cz\u0142owieka. Dzi\u015b zabawi\u0119 si\u0119 wi\u0119c w adwokata diab\u0142a i poka\u017c\u0119 argumenty, dla kt\u00f3rych nawet zwolennik liberalnej demokracji mo\u017ce mie\u0107 w kwestii ich istnienia powa\u017cne w\u0105tpliwo\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[12],"class_list":["post-533","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-filozofia","tag-archiwum"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/533","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=533"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/533\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=533"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=533"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=533"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nK. Chojnicka; H. Olszewski Historia doktryn politycznych i prawnych
\nS. Wronkowska; Z. Ziembi\u0144ski, Zarys teorii prawa.<\/p>\n