Guwniaki krzycz\u0105ce \u201emame, podaj picie\u201d, filuj\u0105ce z okna s\u0105siadki-emerytki, subkultura blokers\u00f3w i wiele, wiele innych ciekawych zjawisk nie powsta\u0142oby, gdyby nie istnia\u0142y bloki mieszkalne. Serwerownia Wykopu mie\u015bci si\u0119 co prawda w zad\u0142u\u017conej pozna\u0144skiej willi, ale znaczna cz\u0119\u015b\u0107 Wykopowicz\u00f3w (w tym ja) w blokach ulokowa\u0142a swoje piwnice, wi\u0119c tak\u017ce dla nas jest to kwestia naprawd\u0119 istotna. I tak naprawd\u0119 nie by\u0142oby jej, gdyby nie jeden cz\u0142owiek.<\/p>\n
Co prawda dzisiejszy wpis nie jest stricte filozoficzny, ale nie spos\u00f3b jest nie poruszy\u0107 tematu faceta, kt\u00f3ry radykalnie zmieni\u0142 to, jak ludzko\u015b\u0107 postrzega architektur\u0119. Facet nazywa\u0142 Charles-\u00c9douard Jeanneret-Gris i przeszed\u0142 do historii jako Le Corbusier, jeden z najwybitniejszych (jak nie najwybitniejszy) architekt\u00f3w doby modernizmu.<\/p>\n
Ale mo\u017ce po kolei.<\/strong><\/p>\n W XIX wieku niepodzielnie panowa\u0142o budownictwo historyczne. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, \u00f3wcze\u015bni architekci stawiaj\u0105c swoje budynki odtwarzali wcze\u015bniej istniej\u0105ce style, czasami je ze sob\u0105 \u0142\u0105cz\u0105c. Oczywi\u015bcie takie my\u015blenie mia\u0142o pewne zalety, bo dzi\u0119ki zachwyceniu si\u0119 gotykiem doko\u0144czono najwi\u0119ksze katedry w Europie, kt\u00f3re od \u015bredniowiecza by\u0142y \u201ew budowie\u201d. Z drugiej jednak strony by\u0142o to podej\u015bcie wybitnie wt\u00f3rne, zachowawcze i naprawd\u0119 nic nie wnosz\u0105ce do rozwoju architektury.<\/p>\n Przede wszystkim jednak by\u0142o totalnie nie\u017cyciowe.<\/strong><\/p>\n Wiek XIX i zwi\u0105zana z nim rewolucja przemys\u0142owa przys\u0142a\u0142a do miast miliony ch\u0142op\u00f3w oderwanych od p\u0142uga. \u015awie\u017co upieczeni robotnicy byli lokowani w kamienicach budowanych w starym stylu \u2013 ciasnych, ciemnych, pozbawionych \u0142azienek. Smr\u00f3d odkrytych po zimie psich g\u00f3wien jest niczym w por\u00f3wnaniu z tym, jak \u015bmierdzia\u0142y \u00f3wczesne miasta. Z drugiej strony, te ciemne nory, w kt\u00f3rych ludzie nierzadko mieszkali w jednym \u0142\u00f3\u017cku na zmian\u0119, posiada\u0142y misternie zdobione, bogate elewacje, kt\u00f3rymi dzisiaj zachwycaj\u0105 si\u0119 tury\u015bci.<\/p>\n Jednak ten\u017ce sam XIX wiek to nie tylko skandaliczne warunki bytu przeci\u0119tnego janusza, ale te\u017c pot\u0119\u017cny wzrost gospodarczy i nowe wynalazki. Dwa z tych wynalazk\u00f3w mia\u0142y dla architektury znaczenie szczeg\u00f3lne. By\u0142y to zbrojony beton i winda.<\/p>\n Po pierwsze, mo\u017cna by\u0142o budowa\u0107 na wiele pi\u0119ter w g\u00f3r\u0119, co znacznie oszcz\u0119dza\u0142o cenn\u0105 miejsk\u0105 przestrze\u0144. Jednak znacznie wa\u017cniejsze by\u0142o to, co Le Corbusier nazwa\u0142 wolnym planem i woln\u0105 elewacj\u0105. Konstrukcja oparta na s\u0142upach ze zbrojonego betonu pozwala\u0142a na dowolny podzia\u0142 budynku. Wcze\u015bniej strop i dachy opiera\u0142y si\u0119 na \u015bcianach a teraz? Teraz mo\u017cna by\u0142o robi\u0107 wszystko. Kto\u015b chce na pi\u0119trze kilkaset metr\u00f3w go\u0142ej przestrzeni biurowej? Prosz\u0119 bardzo! Kto\u015b chce podzieli pi\u0119tro na ma\u0142e kawalerki? A nie ma problemu! \u015aciany wewn\u0119trzne mog\u0142y by\u0107, albo mog\u0142o ich nie by\u0107. Dok\u0142adnie to samo tyczy si\u0119 elewacji, kt\u00f3ra mog\u0142a by\u0107 odt\u0105d robiona w ca\u0142o\u015bci ze szk\u0142a. Jedyna ograniczenie to kilkana\u015bcie zbrojonych s\u0142up\u00f3w w \u015brodku, na kt\u00f3rych opiera si\u0119 reszta budynku.<\/p>\n Ale zanim ta rewolucja przenios\u0142a si\u0119 na budownictwo mieszkaniowe, troch\u0119 czasu jeszcze min\u0119\u0142o. Co prawda ju\u017c przed II Wojn\u0105 \u015awiatow\u0105 powstawa\u0142y modernistyczne kamienice, a w ZSRS nawet budynki \u201eblokopodobne\u201d, ale opisanie nowego wzoru w architekturze nast\u0105pi\u0142o dopiero w 1947 roku w Marsylii.<\/p>\n Zrujnowana wojn\u0105 Europa stan\u0119\u0142a przed wielkim zadaniem: postawienia w szybkim czasie tysi\u0119cy tanich mieszka\u0144. By\u0142a to woda na m\u0142yn Le Corbusiera, kt\u00f3ry od wielu ju\u017c lat promowa\u0142 swoj\u0105 wizj\u0119 architektury, projektuj\u0105c g\u0142\u00f3wnie luksusowe wille. Tym razem jednak mia\u0142 okazj\u0119 zrobi\u0107 co\u015b naprawd\u0119 wielkiego.<\/strong><\/p>\n Podobnie jak inni architekci modernizmu odszed\u0142 on od starych zasad. Zrezygnowa\u0142 z ozd\u00f3b, wykorzysta\u0142 nowoczesne technologie. Architektura zacz\u0119\u0142a bra\u0107 pod uwag\u0119 potrzeby zwyk\u0142ego cz\u0142owieka, mia\u0142a dostarczy\u0107 tanich i przyjaznych do \u017cycia mieszka\u0144.<\/p>\n Projektuj\u0105c Unit\u00e9 d’Habitation, czyli po naszemu \u201ejednostk\u0119 mieszkaniow\u0105\u201d Le Corbusier inspirowa\u0142 si\u0119 transatlantykami. Zauwa\u017cy\u0142, \u017ce te wielkie statki stanowi\u0105 na czas wielotygodniowej podr\u00f3\u017cy z Europy do USA samowystarczalne miasto, w kt\u00f3rym podr\u00f3\u017cni mog\u0105 dosta\u0107 wszystko czego potrzebuj\u0105.<\/p>\n Tak samo Le Corbusier potraktowa\u0142 sw\u00f3j budynek. By\u0142o w nim kino, basen, sala gimnastyczna, sklepy, restauracje, \u017c\u0142obek a podobno nawet kaplica. Dodatkowo przewidziano hotel dla go\u015bci, bo nie mia\u0142o by\u0107 dla nich miejsca w mieszkaniach. Dach jest p\u0142aski i pe\u0142ni rol\u0119 tarasu z widokiem na Morze \u015ar\u00f3dziemne.<\/p>\n W\u0142a\u015bnie wygl\u0105d mieszka\u0144 by\u0142 najbardziej kontrowersyjnym elementem budynku. Le Corbusier naprawd\u0119 chcia\u0142 stworzy\u0107 idealne mieszkania, oparte na autorskim systemie wymiar\u00f3w zwanych Modulorem, kt\u00f3ry wyprowadzi\u0142 z wymiar\u00f3w ludzkiego cia\u0142a, zasady z\u0142otego podzia\u0142u i ci\u0105gu Fibonacciego. Da\u0142o to absurdalne rezultaty, bo mieszkania potrafi\u0142y mie\u0107 przyk\u0142adowo 4 metry szeroko\u015bci i… dwadzie\u015bcia d\u0142ugo\u015bci. Zdaniem architekta, kt\u00f3ry zaplanowa\u0142 wszystko w najmniejszych detalach, nie wy\u0142\u0105czaj\u0105c wyposa\u017cenia kuchni i innych mebli, tak by\u0142o najlepiej.<\/p>\n Bycie pionierem ma do siebie to, \u017ce trzeba uczy\u0107 si\u0119 na w\u0142asnych b\u0142\u0119dach. Le Corbusier pope\u0142ni\u0142 ich sporo. Nie zmienia to jednak faktu, \u017ce to w\u0142a\u015bnie on odkry\u0142 dla \u015bwiata nowoczesne budownictwo wielorodzinne, z dobrze o\u015bwietlonymi mieszkaniami, osobnymi \u0142azienkami i kuchniami w standardzie. Kible na korytarzu rodem z Kiepskich mia\u0142y odt\u0105d znika\u0107.<\/p>\n Na marginesie, plotki g\u0142osz\u0105, \u017ce dzi\u015b Unite d’Habitation jest zrujnowana i zamieszkana przez menelstwo. To oczywi\u015bcie absurd, mieszkania w jednym z najs\u0142ynniejszych budynk\u00f3w Francji ciesz\u0105 si\u0119 olbrzymi\u0105 popularno\u015bci\u0105, mo\u017cna jecha\u0107, wynaj\u0105\u0107 i sp\u0119dzi\u0107 nock\u0119 czy dwie w tym utopijnym, lecz i wa\u017cnym budynku.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Guwniaki krzycz\u0105ce \u201emame, podaj picie\u201d, filuj\u0105ce z okna s\u0105siadki-emerytki, subkultura blokers\u00f3w i wiele, wiele innych ciekawych zjawisk nie powsta\u0142oby, gdyby nie istnia\u0142y bloki mieszkalne. Serwerownia Wykopu mie\u015bci si\u0119 co prawda w zad\u0142u\u017conej pozna\u0144skiej willi, ale znaczna cz\u0119\u015b\u0107 Wykopowicz\u00f3w (w tym ja) w blokach ulokowa\u0142a swoje piwnice, wi\u0119c tak\u017ce dla nas jest to kwestia naprawd\u0119 istotna. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[12],"class_list":["post-46","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-architektura","tag-archiwum"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=46"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=46"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=46"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=46"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}