{"id":254,"date":"2017-11-09T12:43:22","date_gmt":"2017-11-09T12:43:22","guid":{"rendered":"http:\/\/www.filozofiadlajanuszy.pl\/?p=254"},"modified":"2017-11-09T12:43:22","modified_gmt":"2017-11-09T12:43:22","slug":"1863-milowy-kamien-historii-sztuki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/2017\/11\/09\/1863-milowy-kamien-historii-sztuki\/","title":{"rendered":"Rok 1863: milowy kamie\u0144 historii sztuki"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Wtedy w\u0142a\u015bnie, w\u015br\u00f3d rechot\u00f3w gawiedzi pierwszy raz na salony wesz\u0142y obrazy, dzi\u015b warte miliony dolar\u00f3w, kt\u00f3re zwiastowa\u0142y nastanie nowej epoki: impresjonizmu.<\/strong><\/p>\n

\u017beby zrozumie\u0107 o co posz\u0142o, trzeba si\u0119 cofn\u0105\u0107 a\u017c do XVII wieku<\/strong><\/p>\n

Wtedy to zacz\u0119to organizowa\u0107 w Pary\u017cu cykliczne wystawy dzie\u0142 sztuki znane jako \u201eSalon\u201d. Jednak na Salon nie m\u00f3g\u0142 ze swym dzie\u0142em wej\u015b\u0107 ka\u017cdy pierwszy lepszy malarski dyletant. W celu zapewnienia odpowiedniego poziomu dzia\u0142a\u0142a komisja z\u0142o\u017cona z profesor\u00f3w Akademii Sztuk Pi\u0119knych, kt\u00f3ra dopuszcza\u0142a dany obraz na wystaw\u0119.<\/p>\n

Wszystko by\u0142o dobrze, dop\u00f3ki gusta profesor\u00f3w, widz\u00f3w i malarzy by\u0142y takie same<\/strong><\/p>\n

Ale gdzie\u015b w po\u0142owie XIX wieku zacz\u0119\u0142o si\u0119 to zmienia\u0107. Le\u015bne dziadki z jury i publika lubowa\u0142a si\u0119 w\u00f3wczas w specyficznej tematyce. Promowano tematy patetyczne, historyczne albo odwo\u0142uj\u0105ce si\u0119 do mitologii. To jednak nie wszystko \u2013 wa\u017cne by\u0142o te\u017c to, jak malowano. Olbrzymich rozmiar\u00f3w obrazy by\u0142y bardzo szczeg\u00f3\u0142owe, wszystkie linie bardzo wyra\u017ane. Do perfekcji opanowano operowanie \u015bwiat\u0142ocieniem, co sprawia\u0142o, \u017ce ka\u017cde dzie\u0142o by\u0142o wr\u0119cz tr\u00f3jwymiarowe. Popatrzmy na jednego z najwi\u0119kszych ulubie\u0144c\u00f3w akademickich profesor\u00f3w, Jeana Leona Gerome i jego scen\u0119 z walk gladiator\u00f3w:<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Pi\u0119kny obraz. Mo\u017cna by go ogl\u0105da\u0107 godzinami i zachwyca\u0107 si\u0119 mimik\u0105 ka\u017cdej z postaci siedz\u0105cych na trybunie. Prawda?<\/strong><\/div>\n

S\u0119k w tym, \u017ce przedstawiona tu scena w rzeczywisto\u015bci trwa\u0142aby maksymalnie kilka sekund. Artysta uj\u0105\u0142 moment, kt\u00f3ry pojawi\u0142by si\u0119 i momentalnie znikn\u0105\u0142. Gdyby kto\u015b znalaz\u0142 si\u0119 w tej chwili na rzymskiej arenie nie mia\u0142by szans zaobserwowa\u0107 tego, co zaobserwowa\u0142by ogl\u0105daj\u0105c spokojnie obraz na wystawie. O w\u0142a\u015bnie, kolejna sprawa… takie rozwa\u017cania s\u0105 czysto teoretyczne, bo nikt z ogl\u0105daj\u0105cych nigdy nie by\u0142 i nie b\u0119dzie \u015bwiadkiem walk gladiator\u00f3w. Jest to dla nas sytuacja kompletnie obca.<\/p>\n

Zar\u00f3wno tematyka, jak i spos\u00f3b przedstawienia jest tak idealny, \u017ce w rzeczywisto\u015bci nie mia\u0142by racji bytu. Po pierwsze, walka gladiator\u00f3w to scena oderwana od wsp\u00f3\u0142czesnego \u017cycia. Po drugie, gdyby\u015bmy j\u0105 jednak ogl\u0105dali i nast\u0119pnie mieli odtworzy\u0107 z pami\u0119ci to wiedzieliby\u015bmy \u017ce: a) by\u0142 jaki\u015b gladiator, b) by\u0142 t\u0142um c) na ziemi le\u017celi pokonani przeciwnicy d) no i zapewne mogliby\u015bmy powiedzie\u0107 gdzie siedzia\u0142 cesarz, bo zwraca\u0142 na siebie nasz\u0105 uwag\u0119. Ile by\u0142o rz\u0119d\u00f3w na trybunie, jak wygl\u0105da\u0142y p\u0142askorze\u017aby zdobi\u0105ce aren\u0119, jak szczeg\u00f3\u0142owo wygl\u0105da\u0142a zbroja wojownika \u2013 tego nikt by nie wiedzia\u0142.<\/p>\n

Wzbudzi\u0142a wi\u0119c akademicka sztuka op\u00f3r<\/strong><\/p>\n

Jako pierwszy da\u0142 sygna\u0142 do ataku Gustave Courbet. Malarz ten przeszed\u0142 do historii jako najwybitniejszy tw\u00f3rca realizmu, odtwarza\u0142 bowiem to, co widzia\u0142 w rzeczywisto\u015bci. P\u00f3ki co chodzi\u0142o o zmian\u0119 tematyki, ale ju\u017c to wywo\u0142a\u0142o olbrzymie kontrowersje. Zamiast umieraj\u0105cej Kleopatry \u2013 wiejski pogrzeb. Zamiast kr\u00f3l\u00f3w i cesarzy \u2013 zm\u0119czeni kamieniarze. Zamiast boginek i pastereczek – ch\u0142opki przy pracy. Dla nas to nic szokuj\u0105cego, ale wtedy wywo\u0142a\u0142o prawdziwy wstrz\u0105s.<\/p>\n

Jednak prawdziwy szok mia\u0142 dopiero nadej\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n

Im bardziej m\u0142odzi malarze buntowali si\u0119 przeciwko akademickim wzorcom, tym bardziej zaci\u0119ty op\u00f3r stawia\u0142o jury. Ostatecznie dosz\u0142o do tego, \u017ce w 1863 roku odrzucono kilka tysi\u0119cy (czyli wi\u0119kszo\u015b\u0107) zg\u0142oszonych na Salon prac. \u0141atwo sobie wyobrazi\u0107 jak pot\u0119\u017cny musia\u0142 b\u00f3l dupska jaki w efekcie tego powsta\u0142.<\/p>\n

Ostatecznie sprawa rozbi\u0142a si\u0119 o cesarza Napoleona III, kt\u00f3ry post\u0105pi\u0142, jako artystyczny konserwatysta, z i\u015bcie makiaweliczn\u0105<\/a> intryg\u0105: obok \u201eoficjalnego\u201d rozkaza\u0142 zorganizowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c drugi Salon: Salon Odrzuconych, na kt\u00f3ry mia\u0142y trafi\u0107 wszystkie obrazy niezakwalifikowane do wystawy oficjalnej. Liczy\u0142, \u017ce publika wy\u015bmieje nowe trendy i ostatecznie spacyfikuje to buntownik\u00f3w.<\/p>\n

Bynajmniej cesarz si\u0119 nie pomyli\u0142<\/strong><\/p>\n

Zgodnie z jego przewidywaniami wystawie towarzyszy\u0142 zazwyczaj \u015bmiech. Zazwyczaj, bo bywa\u0142o r\u00f3wnie\u017c gorzej, znaczna cz\u0119\u015b\u0107 gawiedzi by\u0142a zbulwersowana tym co zobaczy\u0142a.<\/p>\n

Najwi\u0119ksze wzburzenie wzbudzi\u0142 obraz Eduarda Maneta \u201e\u015aniadanie na trawie\u201d (fot. tytu\u0142owa). Dzi\u015b nic szczeg\u00f3lnego, jednak w\u00f3wczas mia\u0142 on i\u015bcie obrazoburczy charakter i to bynajmniej nie z powodu go\u0142ej babki z przodu. Akademickie malarstwo nie mia\u0142o \u017cadnych opor\u00f3w w prezentowaniu nago\u015bci, jednak pod jednym warunkiem: musia\u0142o by\u0107 to uzasadnione. W tych pe\u0142nych hipokryzji czasach jak najbardziej dozwolone by\u0142o \u201eszczucie cycem\u201d w scenach zwi\u0105zanych z mitologi\u0105 czy histori\u0105, jednak nikomu nie \u015bni\u0142o si\u0119 przedstawia\u0107 golizny jako golizny. Tak po prostu.<\/p>\n

Manet tymczasem zaprezentowa\u0142 scen\u0119 z \u017cycia wsp\u00f3\u0142czesnych Pary\u017can, kt\u00f3rzy wybrali si\u0119 na piknik<\/strong><\/p>\n

Obok dw\u00f3ch facet\u00f3w siedzia\u0142a go\u0142a kobieta i co wi\u0119cej, bezczelnie patrzy\u0142a si\u0119 w kierunku widza! Jednak to nie tematyka, wprost nawi\u0105zuj\u0105ca do szerz\u0105cej si\u0119 w popularnym Lasku Bulo\u0144skim prostytucji (z kt\u00f3r\u0105, a jak\u017ce, nikt z ogl\u0105daj\u0105cych nie mia\u0142 nic wsp\u00f3lnego) by\u0142a najbardziej kontrowersyjna. Znacznie \u201egorszy\u201d by\u0142 warsztat malarza, kt\u00f3ry kompletnie zrezygnowa\u0142 ze stosowanych dotychczas rozwi\u0105za\u0144.<\/p>\n

Po pierwsze, kobieta k\u0105pi\u0105ca si\u0119 w g\u0142\u0119bi jest zdecydowanie zbyt du\u017ca wzgl\u0119dem znajduj\u0105cej si\u0119 bli\u017cej tr\u00f3jki. Po drugie, Manet zrezygnowa\u0142 z misternych \u015bwiat\u0142ocieni, w efekcie czego ca\u0142y obraz wydaje si\u0119 p\u0142aski. Wystarczy por\u00f3wna\u0107 cia\u0142o bohaterki \u201e\u015aniadania\u201d z poni\u017cszym obrazem wybitnego konserwatywnego malarza francuskiego, Jeana Ingresa. U Maneta mamy blady placek, u Ingresa nawet subtelne za\u0142amania plec\u00f3w s\u0105 wyra\u017anie zaznaczone.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

A skoro ju\u017c jeste\u015bmy przy dziele Ingresa to warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, jak wielki diabe\u0142 ukryty jest w szczeg\u00f3\u0142ach. Por\u00f3wnajmy misternie skonstruowan\u0105 zas\u0142on\u0119 u Ingresa z t\u0105 namalowan\u0105 u innego z bohater\u00f3w \u201eSalonu Odrzuconych\u201d, Jamesa Whistlera (Amerykanin, ale tworz\u0105cy we Francji):<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Czy to oznacza, \u017ce ci malarze nie potrafili malowa\u0107?<\/strong><\/p>\n

Wr\u0119cz przeciwnie. Ka\u017cde z tych rozwi\u0105za\u0144, podobnie jak u wi\u0119kszo\u015b\u0107 ich nast\u0119pc\u00f3w (niekoniecznie impresjonist\u00f3w) zajmuj\u0105cych si\u0119 sztuk\u0105 nowoczesn\u0105 nie jest efektem brak\u00f3w warsztatowych, lecz przemy\u015blanego uj\u0119cia tematu. By\u0142y to czasy gdy \u015bwiat zacz\u0119\u0142a powoli podbija\u0107 fotografia. Malarstwo nie mia\u0142o ju\u017c racji bytu jako co\u015b, co obiektywnie przedstawi rzeczywisto\u015b\u0107. Chodzi\u0142o o to, by odda\u0107 \u015bwiat jaki malarz postrzega: a tu nie mie\u015bci\u0142y si\u0119 wiernie oddane kilkusetosobowe t\u0142umy, nie by\u0142o miejsca na popisy przy odtwarzaniu detali czy odwo\u0142ania do historycznych scen. Chodzi\u0142o o uj\u0119cie, jak lekcewa\u017c\u0105co nazwa\u0142 to jeden z \u00f3wczesnych komentator\u00f3w \u201eimpresji\u201d, czyli aktualnego spostrze\u017cenia, kt\u00f3re jest wszak bardzo ulotne.<\/p>\n

Salon Odrzuconych by\u0142 punktem zwrotnym dla karier m\u0142odych artyst\u00f3w<\/strong><\/p>\n

Cho\u0107 t\u0142um ich wy\u015bmia\u0142, pojawia\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c g\u0142osy przychylne. Jeden z handlarzy dogada\u0142 si\u0119 z malarzami i rozpocz\u0105\u0142 eksport dzie\u0142 do innych kraj\u00f3w, gdzie brano jak leci wszystko co pochodzi\u0142o z Pary\u017ca, kt\u00f3ry w\u00f3wczas uchodzi\u0142 za stolic\u0119 kultury i dobrego smaku.<\/p>\n

W nast\u0119pnych latach tak\u017ce paryska publika, a nawet profesorowie Akademii zacz\u0119li by\u0107 coraz bardziej liberalni i coraz mniej ch\u0119tnie patrzyli na \u201eakademickie\u201d malarstwo. A wszystko przez to, \u017ce cesarz w swej intrydze zakiwa\u0142 samego siebie…<\/p>\n

Bibliografia:<\/p>\n

Z. K\u0119pi\u0144ski \u2013 Impresjonizm
\nA. Os\u0119ka \u2013 Siedem dr\u00f3g sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej
\nE. Gombrich \u2013 O sztuce
\nObrazki z Wikipedii<\/p>\n

Podoba\u0142 Ci si\u0119 wpis? Polub m\u00f3j blog na Facebooku<\/a> \ud83d\ude0e<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wtedy w\u0142a\u015bnie, w\u015br\u00f3d rechot\u00f3w gawiedzi pierwszy raz na salony wesz\u0142y obrazy, dzi\u015b warte miliony dolar\u00f3w, kt\u00f3re zwiastowa\u0142y nastanie nowej epoki: impresjonizmu.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[12],"class_list":["post-254","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sztuka","tag-archiwum"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/254","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=254"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/254\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=254"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=254"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=254"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}