{"id":248,"date":"2017-10-31T13:02:00","date_gmt":"2017-10-31T13:02:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.filozofiadlajanuszy.pl\/?p=248"},"modified":"2017-10-31T13:02:00","modified_gmt":"2017-10-31T13:02:00","slug":"karol-popper-nauczyciel-sorosa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/2017\/10\/31\/karol-popper-nauczyciel-sorosa\/","title":{"rendered":"Karol Popper: nauczyciel Sorosa"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Tysi\u0105ce rzekomych powi\u0105za\u0144 i nieuchwytne macki kt\u00f3re oplataj\u0105 podobno ca\u0142y \u015bwiat. Je\u017celi jednak kto\u015b chce tropi\u0107 kontrowersyjnego biznesmena Georga Sorosa, to powinien i\u015b\u0107 dalej i postawi\u0107 jeszcze jedn\u0105 strza\u0142k\u0119: do filozofa Karla Poppera.<\/strong><\/p>\n

Soros wielokrotnie podkre\u015bla\u0142, \u017ce nie by\u0142oby jego, nie by\u0142oby jego maj\u0105tku, a co za tym idzie \u2013 nie by\u0142oby Neuropy i pask\u00f3w w Wiadomo\u015bciach, gdyby w 1947 roku jako biedny emigrant nie trafi\u0142 na wyk\u0142ady profesora Karla Poppera, kt\u00f3re zrobi\u0142y na nim kolosalne wra\u017cenie. Kim wi\u0119c jest cz\u0142owiek, bez kt\u00f3rego 3\/4 teorii spiskowych kr\u0105\u017c\u0105cych po internecie trafi\u0142oby do kosza?<\/p>\n

Co by o nim nie m\u00f3wi\u0107, trzeba przyzna\u0107, \u017ce Popper instynkt samozachowawczy mia\u0142<\/strong><\/p>\n

Kilka miesi\u0119cy przed zaj\u0119ciem przez hitlerowc\u00f3w rodzimej Austrii zwia\u0142 do Nowej Zelandii i przesiedzia\u0142 tam ca\u0142\u0105 wojn\u0119. Podczas gdy na Europ\u0119 spada\u0142y bomby mia\u0142 na g\u0142owie jedynie dwa problemy. Po pierwsze, jak znale\u017a\u0107 sobie inne ni\u017c owce towarzystwo, a po drugie: jaki system sprawi, \u017ce \u017caden Hitler czy Stalin do w\u0142adzy si\u0119 ju\u017c nie dopcha? Na szcz\u0119\u015bcie, przynajmniej ten drugi m\u00f3g\u0142 rozwi\u0105za\u0107, odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do swojego przedwojennego, pozornie niezwi\u0105zanego z pogl\u0105dami na polityk\u0119 i spo\u0142ecze\u0144stwo dorobku.<\/p>\n

Platon, Hegel i Marks<\/strong><\/p>\n

Wy\u017cej wymienieni panowie zdaniem Poppera odegrali tak donio\u015ble szkodliw\u0105 rol\u0119 w historii, \u017ce to w\u0142a\u015bnie ich krytyce po\u015bwi\u0119ci\u0142 praktycznie ca\u0142\u0105 swoj\u0105 najs\u0142ynniejsz\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119: \u201eSpo\u0142ecze\u0144stwo otwarte i jego wrogowie\u201d (ang. \u201eThe Open Society and Its enemies\u201d). Zbie\u017cno\u015b\u0107 z \u201eOpen Society Foundation\u201d Sorosa bynajmniej nie przypadkowa, ale nie odchod\u017amy od tematu naszych trzech (anty)bohater\u00f3w.<\/p>\n

Ca\u0142a tr\u00f3jka uwa\u017ca\u0142a, \u017ce istniej\u0105 jakie\u015b regu\u0142y rz\u0105dz\u0105ce rozwojem spo\u0142ecze\u0144stw, kt\u00f3re sprawiaj\u0105, \u017ce mo\u017cna przewidzie\u0107 ich przysz\u0142o\u015b\u0107. Platon<\/a> ubolewa\u0142 nad rzekom\u0105 degradacj\u0105, kt\u00f3ra prowadzi\u0107 mia\u0142a do tyranii. Hegel z Marksem<\/a> wierzyli w prawa dialektyki, kt\u00f3re mia\u0142y doprowadzi\u0107 do powstania jakiego\u015b ostatecznego systemu.<\/p>\n

Jaki jest problem z tymi teoriami?<\/strong><\/p>\n

Przyk\u0142adowo, co mo\u017ce odpowiedzie\u0107 marksista, gdy powiemy mu, \u017ce Zwi\u0105zek Sowiecki dowodzi nies\u0142uszno\u015bci marksizmu? A no mo\u017ce u\u015bmiechn\u0105\u0107 si\u0119 z politowaniem i powiedzie\u0107 \u201eZwi\u0105zek Sowiecki… przecie\u017c to nie jest \u017caden komunizm! Tak naprawd\u0119 to my dopiero czekamy na rewolucj\u0119 i jego wprowadzenie!\u201d.<\/p>\n

Paradoksalnie, wada tej teorii jest taka, \u017ce w \u017caden spos\u00f3b nie mo\u017cna jej zaprzeczy\u0107<\/strong><\/p>\n

Je\u017celi kto\u015b twierdzi, \u017ce obecny \u015bwiat zmierza do \u201eupadku\u201d czy do \u201eidealnego ustroju\u201d to w ka\u017cdym momencie mo\u017ce twierdzi\u0107, \u017ce ma racj\u0119 \u2013 po prostu na upadek czy idealny ustr\u00f3j musimy wed\u0142ug niego jeszcze poczeka\u0107. I mo\u017ce tak twierdzi\u0107 do ko\u0144ca \u015bwiata, a nawet jeden dzie\u0144 d\u0142u\u017cej. Tego typu pogl\u0105dy Popper nazywa\u0142 historycyzmem i wytyka\u0142 im brak kryterium falsyfikacji \u2013 najwi\u0119kszego przedwojennego odkrycia Poppera*.<\/p>\n

O co chodzi?<\/strong><\/p>\n

Wed\u0142ug Poppera, \u017ceby dana teoria, w tym taka dotycz\u0105ca rzekomych praw rz\u0105dz\u0105cych dziejami musi zawiera\u0107 okoliczno\u015bci, kt\u00f3re jasno pozwol\u0105 rozstrzygn\u0105\u0107 czy jest s\u0142uszna, czy nie. Je\u017celi mamy dwie teorie:<\/p>\n

a) Kiedy\u015b wybuchnie gdzie\u015b wielka rewolucja i<\/p>\n

b) Co dziesi\u0119\u0107 lat wybucha w Sosnowcu wielka rewolucja<\/p>\n

To teoria b) ma t\u0105 wy\u017cszo\u015b\u0107, \u017ce mamy konkretny moment, w kt\u00f3rym uznamy, \u017ce jest do dupy \u2013 wystarczy, \u017ce po up\u0142ywie dziesi\u0119ciu lat rewolucja w Sosnowcu si\u0119 nie wydarzy. A kiedy b\u0119dziemy mogli to samo powiedzie\u0107 o teorii a)? Nigdy, zawsze bowiem b\u0119dzie jakie\u015b \u201ekiedy\u015b\u201d i \u201egdzie\u015b\u201d!<\/p>\n

* kryterium falsyfikacji, jako szalenie wa\u017cne dla wsp\u00f3\u0142czesnej nauki szerzej om\u00f3wi\u0119 w innym wpisie.<\/p>\n

Nie ma wi\u0119c \u017cadnych \u201euniwersalnych praw\u201d rz\u0105dz\u0105cych histori\u0105<\/strong><\/p>\n

To w\u0142a\u015bnie wiara w takie prawa, w istnienie jakiego\u015b \u201eostatecznego ustroju\u201d pozwoli\u0142a na powstanie system\u00f3w totalitarnych. Totalitaryzmy s\u0105 wed\u0142ug Poppera przyk\u0142adami spo\u0142ecze\u0144stw zamkni\u0119tych. Skoro bowiem wierzymy, \u017ce s\u0105 jakie\u015b \u201eprawa dziejowe\u201d i \u201eostateczne systemy\u201d to ka\u017cda jednostka ma nieuchronnie w takim systemie swoje miejsce zgodne z tymi prawami, a jej wszelkie inicjatywy s\u0105 t\u0142umione. Hierarchia spo\u0142eczna, prawa i zwyczaje s\u0105 rzecz\u0105 niepodwa\u017caln\u0105 a pr\u00f3ba buntu ko\u0144czy si\u0119 pacyfikacj\u0105 lub zwyci\u0119stwem buntownik\u00f3w \u2013 w ka\u017cdym razie krew pola\u0107 si\u0119 musi. Takie spo\u0142ecze\u0144stwo nazwa\u0142 Popper spo\u0142ecze\u0144stwem zamkni\u0119tym.<\/p>\n

W spo\u0142ecze\u0144stwie otwartym mia\u0142oby by\u0107 natomiast inaczej<\/strong><\/p>\n

Ka\u017cdy cz\u0142owiek ma prawo zabiera\u0107 g\u0142os i podwa\u017ca\u0107 zastane regu\u0142y czy hierarchie. Najwa\u017cniejsza jest swoboda my\u015bli, a Popper podaje tu jako wz\u00f3r praktyki, jakich dopuszcza\u0142 si\u0119 Sokrates. Spo\u0142ecze\u0144stwo otwarte nie jest jednak takim, w kt\u00f3rym panuje pe\u0142en relatywizm i \u201er\u00f3bta co chceta\u201d. Wr\u0119cz przeciwnie \u2013 to w\u0142a\u015bnie wolno\u015b\u0107 my\u015bli i \u015bcieranie si\u0119 pogl\u0105d\u00f3w ma zdaniem filozofa doprowadzi\u0107 do mo\u017cliwie precyzyjnego ustalenia co jest dobre. Nie jest te\u017c spo\u0142ecze\u0144stwo otwarte \u201edyktatur\u0105 wi\u0119kszo\u015bci\u201d. Popper zwraca uwag\u0119, \u017ce demokracja ate\u0144ska, kt\u00f3r\u0105 stawia za swoisty wz\u00f3r spo\u0142ecze\u0144stwa otwartego to nie \u201erz\u0105dy ludu\u201d tylko przede wszystkim rz\u0105dy, w kt\u00f3rych ludzie nie s\u0105 rz\u0105dzeni w spos\u00f3b despotyczny. Tak\u017ce przez wi\u0119kszo\u015b\u0107.<\/p>\n

Szczerze powiedziawszy ma koncepcja Poppera swoje du\u017ce braki<\/strong><\/p>\n

…gdy\u017c jest po prostu p\u0142ytka. Nie rozwi\u0105za\u0142 filozof problemu relacji wolno\u015bci do r\u00f3wno\u015bci czy interes\u00f3w jednostki do interes\u00f3w zbiorowo\u015bci. Nie wskaza\u0142 jak rozwi\u0105zywa\u0107 problem samoobrony spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego przed jego wrogami (czy oni te\u017c mog\u0105 korzysta\u0107 z urok\u00f3w wolno\u015bci? Jak tak, to dla spo\u0142ecze\u0144stwa otwartego grozi zniszczenie, jak nie, to przeczy ono w pewnym sensie samo sobie). To nie moje zarzuty, a profesora Ko\u0142akowskiego opisane w przedmowie do podziemnego wydania \u201eSpo\u0142ecze\u0144stwa otwartego i jego wrog\u00f3w\u201d z 1987 roku. Powtarzam za \u017ar\u00f3d\u0142em wt\u00f3rnym (pierwsza pozycja bibliografii), jak kto\u015b ma orygina\u0142 to bardzo poprosz\u0119.<\/p>\n

Trudno jednak nie doceni\u0107 antyutopijnej my\u015bli Poppera<\/strong><\/p>\n

Historia doskonale pokazuje, \u017ce \u201ewraz z post\u0119pem rewolucji walka klasowa zaostrza si\u0119\u201d i im dalej r\u00f3\u017cnej ma\u015bci fanatycy byli we wprowadzaniu swoich \u201egenialnych\u201d ustroj\u00f3w, tym wi\u0119cej wrog\u00f3w i problem\u00f3w znajdowali. Ci\u0105gle by\u0142o \u201eto jeszcze nie to!\u201d.<\/p>\n

Efekty widzieli\u015bmy doskonale w ubieg\u0142ym stuleciu.<\/p>\n

Bibliografia:<\/strong><\/p>\n

K. Chojnicka, H. Olszewski \u2013 Historia Doktryn politycznych i prawnych
\nK. Chojnicka, W. Kozub-Ciembroniewicz \u2013 Doktryny polityczne XIX i XX wieku
\nK. Popper \u2013 Spo\u0142ecze\u0144stwo otwarte i jego wrogowie (szczeg\u00f3lnie rozdz. 10)
\nK. Popper \u2013 N\u0119dza historycyzmu<\/p>\n

Podoba\u0142 si\u0119 m\u00f3j wpis? Daj mi lajka na Facebooku<\/a> \ud83d\ude09<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tysi\u0105ce rzekomych powi\u0105za\u0144 i nieuchwytne macki kt\u00f3re oplataj\u0105 podobno ca\u0142y \u015bwiat. Je\u017celi jednak kto\u015b chce tropi\u0107 kontrowersyjnego biznesmena Georga Sorosa, to powinien i\u015b\u0107 dalej i postawi\u0107 jeszcze jedn\u0105 strza\u0142k\u0119: do filozofa Karla Poppera.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[12],"class_list":["post-248","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-filozofia","tag-archiwum"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/248","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=248"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/248\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=248"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=248"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=248"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}