![\"\"](\"http:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/o2dz11olwjh51.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Widzia\u0142em ostatnio filmik z Igrzysk Robot\u00f3w. Dos\u0142ownie: roboty wyst\u0119powa\u0142y na bie\u017cni, skaka\u0142y przez p\u0142otki i wykonywa\u0142y inne typowo sportowe czynno\u015bci. Kto\u015b podsumowa\u0142 to w ten spos\u00f3b, \u017ce oto widzimy przysz\u0142e pole walki. Ja uwa\u017cam, \u017ce nie do ko\u0144ca.<\/strong><\/p>\n <\/p>\n Kilka miesi\u0119cy temu mia\u0142 miejsce ukrai\u0144ski atak na baz\u0119 rosyjskich bombowc\u00f3w strategicznych. Wed\u0142ug doniesie\u0144 medialnych wywiad ukrai\u0144ski dokona\u0142 go w ten spos\u00f3b, \u017ce z terenu Kazachstanu wprowadzono ci\u0119\u017car\u00f3wk\u0119 z podw\u00f3jnym dachem, w kt\u00f3rym ukryte by\u0142y drony kamikadze. Ci\u0119\u017car\u00f3wka zaparkowa\u0142a niedaleko bazy, drony zosta\u0142y odpalone zdalnie i w kr\u00f3tkim czasie agresor poni\u00f3s\u0142 straty setki (lub tysi\u0105ce) razy wi\u0119ksze ni\u017c ca\u0142kowity koszt operacji ukrai\u0144skiej.<\/p>\n To nie pierwszy raz, gdy na wsp\u00f3\u0142czesnym polu walki bardzo droga i zaawansowana technologia nie radz\u0105 sobie z cha\u0142upniczymi metodami. Ukrai\u0144cy masowo wykorzystuj\u0105 przerobione na drony kamikadze stare awionetki, a Hamas potrafi\u0142 \u201ezapcha\u0107\u201d izraelsk\u0105 obron\u0119 przeciwlotnicz\u0105 rakietami z rur kanalizacyjnych.<\/p>\n Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, sytuacja wygl\u0105da tu jak w \u201eGwiezdnych wojnach\u201d, gdzie prymitywne plemi\u0119 Ewok\u00f3w \u015bwietnie radzi sobie z zaawansowan\u0105 technik\u0105 Imperium.<\/p>\n Problem ten jednak nie jest nowy. W szerszym uj\u0119ciu (czyli odchodz\u0105c od czysto militarnych zastosowa\u0144) opisa\u0142 go ekonomista Ernst Schumacher w latach 70., wskazuj\u0105c na ogromne wady, jakie ma zaawansowana technologia (cho\u0107 raczej jest to tematyka z pogranicza filozofii ekonomii i technologii).<\/strong><\/p>\n Po pierwsze \u2013 zaawansowana technologia wymaga zaawansowanego kapita\u0142u. A im wi\u0119cej pieni\u0119dzy potrzeba, tym w\u0119\u017csze staje si\u0119 grono os\u00f3b, kt\u00f3re mog\u0105 si\u0119 tego podj\u0105\u0107. Prawem kaduka tworzy si\u0119 tu ca\u0142kiem nowa elita, do kt\u00f3rej nie mo\u017ce wnikn\u0105\u0107 nikt nowy. Jak ju\u017c jeste\u015bmy przy przyk\u0142adzie zbroje\u0144 \u2013 mamy polski karabinek, ale szale\u0144stwem by\u0142oby oczekiwa\u0107, \u017ce Polska kiedykolwiek wybuduje wsp\u00f3\u0142czesny my\u015bliwiec. Nas po prostu na to nie sta\u0107.<\/p>\n Po drugie \u2013 zaawansowana technologia jest niezrozumia\u0142a dla cz\u0142owieka. Por\u00f3wnajmy wspomniany my\u015bliwiec i drona kamikadze na bazie starej awionetki. Za to pierwsze odpowiada gigantyczna korporacja i masa jej podwykonawc\u00f3w. To drugie jest w stanie stworzy\u0107 kilku in\u017cynier\u00f3w w gara\u017cu. Jeszcze wi\u0119kszym problemem jest obs\u0142uga. Wielu polskich rolnik\u00f3w trzyma ci\u0105gle stare Ursusy, cho\u0107 maj\u0105 tak\u017ce nowoczesne John Deere czy New Hollandy. Po co? Bo napchanego elektronik\u0105 John Deere nie naprawisz od r\u0119ki w warunkach gospodarskich, naprawa prymitywnego Ursusa za\u015b to czynno\u015b\u0107 wzgl\u0119dnie prosta.<\/p>\n Po trzecie \u2013 Schumacher uwa\u017ca\u0142, \u017ce zaawansowane technologie s\u0105 zab\u00f3jcze dla \u015brodowiska i energoch\u0142onne. Pozwol\u0119 sobie tutaj poszerzy\u0107 jego koncepcj\u0119 w kierunku \u201eekosystemu technologicznego\u201d, o kt\u00f3rym pisa\u0142 p\u00f3\u017aniej Neil Postman. Chodzi o to, \u017ce wprowadzaj\u0105c jak\u0105\u015b technologi\u0119, musimy wok\u00f3\u0142 niej stworzy\u0107 ca\u0142y ekosystem. Wok\u00f3\u0142 zaawansowanej technologii musi powsta\u0107 ca\u0142a infrastruktura jej s\u0142u\u017c\u0105ca. I znowu mo\u017cna przywo\u0142a\u0107 przyk\u0142ady zaawansowanej broni, kt\u00f3rej z kolei musi broni\u0107 inna zaawansowana bro\u0144 \u2013 tym razem przeciwlotnicza.<\/p>\n Nie oznacza to bynajmniej, \u017ce Schumacher by\u0142 reakcjonist\u0105 popieraj\u0105cym jakie\u015b naiwne, anarchoprymitywistyczne ruchy zwalczaj\u0105ce ka\u017cd\u0105 nowoczesn\u0105 technologi\u0119.<\/p>\n Wsp\u00f3\u0142czesny konflikt na Ukrainie nie jest rekonstrukcj\u0105 wojny sprzed stu lat. Masowo wykorzystywane tam drony s\u0105 technologi\u0105 XXI wieku. Ale jest to co\u015b, co Schumacher nazwa\u0142by \u201etechnologi\u0105 po\u015bredni\u0105\u201d.<\/strong><\/p>\n Technologia po\u015brednia nie jest technologi\u0105 przestarza\u0142\u0105. Jest stosunkowo nowa, ale przy tym prosta, tania i mo\u017cliwa do implementacji w ka\u017cdych warunkach. Trzeba wiedzie\u0107, \u017ce Schumacher sp\u0119dzi\u0142 sporo czasu na analizie pa\u0144stw Trzeciego \u015awiata. Doskonale rozumia\u0142, \u017ce narzucanie im technologii nale\u017c\u0105cej do dawnych pa\u0144stw kolonialnych to po prostu kolejna forma zniewolenia.<\/p>\n Ernst Schumacher by\u0142 jednym z pionier\u00f3w tego, co dzi\u015b nazwaliby\u015bmy \u201ezr\u00f3wnowa\u017conym rozwojem\u201d. Doskonale rozumia\u0142, \u017ce te wszystkie \u201ekosmiczne\u201d technologie, jak w\u0142a\u015bnie roboty skacz\u0105ce przez p\u0142otki, robi\u0105 wra\u017cenie, ale w praktyce oznaczaj\u0105 gigantyczn\u0105 koncentracj\u0119 kapita\u0142u (i id\u0105cej za nim w\u0142adzy) oraz uzale\u017cniaj\u0105 ma\u0142e spo\u0142eczno\u015bci od globalnego rynku i ekosystemu technologicznego.<\/strong><\/p>\n