![\"\"](\"http:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/chomik-w-kolowrotku-patrz-tato-jaki_2021-01-01_19-18-05.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Ewentualne skr\u00f3cenie czasu pracy w dzisiejszych realiach wydaje si\u0119 atrakcyjne, jednak w rzeczywisto\u015bci mo\u017ce oznacza\u0107 przej\u015bcie z deszczu pod rynn\u0119.<\/strong><\/p>\n \u201eMy\u015bl\u0119, wi\u0119c jestem\u201d<\/strong><\/p>\n 400 lat temu Rene Descartes podsumowa\u0142 w ten spos\u00f3b wynik swoich rozmy\u015bla\u0144, tworz\u0105c najs\u0142ynniejszy chyba cytat w dziejach filozofii. Chodzi\u0142o mu o to, \u017ce jego w\u0142asne istnienie \u2013 w przeciwie\u0144stwie do istnienia czegokolwiek innego jest pewne i niepodwa\u017calne. Problem polega na tym, \u017ce nie do ko\u0144ca jest to prawda. Nie spos\u00f3b jest bowiem wyobrazi\u0107 sobie jakiego\u015b odci\u0119tego od \u015bwiata \u201epana cogito\u201d kt\u00f3ry jest jak\u0105\u015b substancj\u0105 sam\u0105 w sobie.<\/p>\n \u201ePan cogito\u201d musi my\u015ble\u0107 o czym\u015b, dzia\u0142a\u0107 w jakich\u015b warunkach, przy u\u017cyciu czego\u015b. Aby\u015bmy istnieli i mieli jak\u0105\u015b to\u017csamo\u015b\u0107 musi istnie\u0107 \u015bwiat zewn\u0119trzny, w kt\u00f3rym nasze istnienie si\u0119 odznacza. Nie jeste\u015bmy jakim\u015b zawieszonym w pr\u00f3\u017cni podmiotem lecz sum\u0105 tego co robimy i co tworzymy. A tak przynajmniej stwierdziliby Hegel, a za nim Marks.<\/p>\n Ten drugi uwa\u017ca\u0142, \u017ce \u015bcie\u017ck\u0105 przez kt\u00f3r\u0105 ka\u017cdy uzyskuje w\u0142asn\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 jest praca. Ale nie ka\u017cda praca. Takie znaczenie mo\u017ce mie\u0107 tylko praca w kt\u00f3rej cz\u0142owiek przekszta\u0142ca \u015bwiat wed\u0142ug w\u0142asnego zamys\u0142u, czy do kt\u00f3rej – mo\u017cna nieco ko\u015bcielnym j\u0119zykiem powiedzie\u0107 – \u201eczuje powo\u0142anie\u201d. Dobrym przyk\u0142adem jest tu praca rze\u017abiarza, cho\u0107 osobi\u015bcie mam poczucie takiego spe\u0142nienia po wykoszeniu mocno zapuszczonego trawnika. Marks uwa\u017ca\u0142, \u017ce w warunkach \u00f3wczesnego kapitalizmu cz\u0142owiek by\u0142 od wynik\u00f3w swojej pracy wyobcowany. Robotnik kt\u00f3ry powiedzmy produkowa\u0142 \u015brubki robi\u0142 to tylko dlatego, \u017ceby mie\u0107 pieni\u0105dze, kt\u00f3re z kolei przeznacza\u0142 na zaspokojenie swoich podstawowych biologicznych potrzeb. Same \u015brubki go w og\u00f3le nie obchodzi\u0142y \u2013 r\u00f3wnie dobrze m\u00f3g\u0142by produkowa\u0107 nakr\u0119tki. A i z punktu widzenia producenta \u015brubek by\u0142 tylko si\u0142\u0105 robocz\u0105, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna by\u0142o zast\u0105pi\u0107 kim\u015b innym. Zwi\u0105zek \u015brubki i robotnika by\u0142 czysto przygodny. To nie mia\u0142o nic wsp\u00f3lnego z realizacj\u0105 w\u0142asnego \u201eja\u201d. W ten spos\u00f3b cz\u0142owiek by\u0142 oderwany od swojego cz\u0142owiecze\u0144stwa, bo wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 doby po\u015bwi\u0119ca\u0142 na prac\u0119, z kt\u00f3r\u0105 nie czu\u0142 zupe\u0142nie \u017cadnego zwi\u0105zku, a pozosta\u0142\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 czasu na regeneracj\u0119.<\/p>\n St\u0105d wi\u0119c logiczny wydawa\u0142 si\u0119 postulat socjalist\u00f3w z prze\u0142omu XIX i XX wieku dotycz\u0105cy o\u015bmiogodzinnego czasu pracy. 8 godzin na prac\u0119 (utowarowion\u0105), 8 godzin na regeneracj\u0119 i 8 godzin czasu wolnego.<\/p>\n Co to jednak znaczy czas wolny?<\/strong><\/p>\n XIX wiecznym socjalistom wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce sam fakt uwolnienia robotnika z b\u0142\u0119dnego ko\u0142a \u201epraca w fabryce \u2013 sen \u2013 praca w fabryce\u201d da przynajmniej pocz\u0105tek jakiego\u015b oporu wobec urzeczowieniu cz\u0142owieka, rzeczywisto\u015bci w kt\u00f3rej cz\u0142owiek jest postrzegany przez pryzmat zysk\u00f3w jakie mo\u017ce dostarczy\u0107. Gdy powstanie te kilka godzin wolne, pozwalaj\u0105ce na wyrwanie si\u0119 z zakl\u0119tego ko\u0142a praca-sen pojawi si\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107 autentycznej samorealizacji. Tyle tylko, \u017ce jak pokaza\u0142 czas, w to miejsce pojawi\u0142a si\u0119 konsumpcja.<\/p>\n Naturalnie, konsumowanie towarzyszy cz\u0142owiekowi od zawsze, to wynika z uwarunkowa\u0144 biologicznych<\/strong><\/p>\n S\u0105 jednak istotne r\u00f3\u017cnice pomi\u0119dzy konsumpcj\u0105 w epoce przedindustrialnej a obecnej. \u015aredniowieczny ch\u0142op \u017cywi\u0142 si\u0119 tym co sam wyprodukowa\u0142, \u017cy\u0142 w chacie, kt\u00f3r\u0105 sam zbudowa\u0142 a nierzadko korzysta\u0142 z narz\u0119dzi kt\u00f3re sam zrobi\u0142 (jeszcze m\u00f3j dziadek rozbiera\u0142 kuchni\u0119 kaflow\u0105 w celu zrobienia prowizorycznej ku\u017ani). Kupowano jedynie niezb\u0119dne p\u00f3\u0142produkty i us\u0142ugi a i to w warunkach kt\u00f3re raczej nie przypominaj\u0105 wsp\u00f3\u0142czesnych. Ch\u0142op m\u00f3g\u0142 korzysta\u0107 tylko z jednego m\u0142yna, no bo jak mia\u0142 skorzysta\u0107 z innego w warunkach \u00f3wczesnego transportu?<\/p>\n Dzisiaj ten proces pracy i konsumpcji jest praktycznie zupe\u0142nie rozerwany<\/strong><\/p>\n Nawet rolnik nie \u017cywi si\u0119 tym co sam wyprodukuje, tylko oddaje zbo\u017ce lub owoce do skupu, gdzie mu za to p\u0142ac\u0105. Za te pieni\u0105dze idzie do Biedronki i kupuje koszyk jedzenia, kt\u00f3re u niego w gospodarstwie nie wyst\u0119puje. Dzi\u0119ki temu ma dost\u0119p do towar\u00f3w i us\u0142ug jakich nigdy w \u017cyciu ani on ani jego s\u0105siedzi ze wsi nie potrafiliby wyprodukowa\u0107. Jednak co\u015b za co\u015b.<\/p>\n Ca\u0142o\u015bciowy proces produkcji i konsumpcji na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119, gdzie praca (np. na polu) by\u0142a zar\u00f3wno \u015brodkiem do celu (zdobycie \u017cywno\u015bci) jak i celem samym w sobie rz\u0105dzi si\u0119 innymi prawami ni\u017c proces produkcji i konsumpcji rozdzielonej.<\/p>\n \u201eU siebie r\u00f3b jak u siebie, u obcego na odpierdol\u201d \u2013 ta maksyma niekt\u00f3rych budowla\u0144c\u00f3w dosy\u0107 dobrze oddaje logik\u0119 rynku. Co to za klient, kt\u00f3ry dostanie raz na zawsze to co chcia\u0142? No kiepski klient, bo najlepszy jest taki kt\u00f3ry b\u0119dzie do nas co jaki\u015b czas wraca\u0142. Producenci dostarczaj\u0105cy towary na rynek nie chc\u0105 zaspokoi\u0107 naszych potrzeb, tylko je zaspakaja\u0107. St\u0105d konsekwentne jest np. powstanie wielkich sieci\u00f3wek z bran\u017cy fast fashion, gdzie kolekcje zmieniaj\u0105 si\u0119 z sezonu na sezon pchaj\u0105c coraz to nowe mody i trendy.<\/p>\n Tego typu my\u015blenie jest oczywi\u015bcie zaprzeczeniem idei pracy niewyobcowanej. Ta zmierza do doskona\u0142o\u015bci \u2013 nawet je\u017celi w praktyce jest ona nie do osi\u0105gni\u0119cia. Rynek zmierzania do doskona\u0142o\u015bci nie oferuje, bo jest ona jego zaprzeczeniem. Artysta mo\u017ce chcie\u0107 stworzy\u0107 dzie\u0142o doskona\u0142e, cho\u0107 nigdy go nie stworzy, ta motywacja pcha go do przodu. Czasami w filmach czy ksi\u0105\u017ckach jest w\u0105tek starca, kt\u00f3ry nie mo\u017ce umrze\u0107 dop\u00f3ki nie wykona jakiego\u015b zadania. Taki kto\u015b wr\u0119cz czeka na \u015bmier\u0107, bo to oznacza dla niego samospe\u0142nienie.<\/p>\n A co oznacza\u0142oby takie dzie\u0142o np. dla Netflixa?<\/strong><\/p>\n R\u00f3wnie\u017c \u015bmier\u0107 \u2013 ale to z kolei \u015bmier\u0107 kt\u00f3rej wizja jest przera\u017caj\u0105ca, bo oznacza bankructwo firmy. To znaczy samo bankructwo nie jest przera\u017caj\u0105ce, tylko wizja strat, bo sam Netflix w konsumpcyjnej rzeczywisto\u015bci jest po prostu sum\u0105 aktyw\u00f3w obecnych na rynku.<\/p>\n Podsumowuj\u0105c, to co kryje si\u0119 pod has\u0142em \u201ework-life balance\u201d nie jest jakim\u015b z\u0142otym \u015brodkiem do uzyskania autentycznej to\u017csamo\u015bci, lecz, w obecnych realiach przej\u015bcie od biernego producenta do biernego konsumenta.<\/strong><\/p>\n Kojarzycie taki serial \u201eWednesday\u201d? No pewnie kojarzycie, z tym s\u0142ynnym ta\u0144cem. Znaczy jeszcze s\u0142ynnym, bo tak jak kilka miesi\u0119cy temu twarz g\u0142\u00f3wnej aktorki wyskakiwa\u0142a z lod\u00f3wek, tak obecnie temat mocno przycich\u0142. I raczej dalej b\u0119dzie cichn\u0105\u0107, bo w miejsce tego serialu jest kilka kolejnych, r\u00f3wnie \u201ekultowych\u201d.<\/p>\n Oczywi\u015bcie to nie jest tak, \u017ce ja chc\u0119 tu broni\u0107 zniesienia ogranicze\u0144 czasu pracy i wr\u00f3ci\u0107 do czas\u00f3w czternastogodzinnych zmian w kopalni. Chodzi tylko o to, \u017ce wbrew pozorom przej\u015bcie od ci\u0105g\u0142ej pogoni za realizacj\u0105 korporacyjnych deadlin\u00f3w do pogoni za nowymi serialami do obejrzenia i turystycznymi landmarkami do sfotografowania niewiele si\u0119 r\u00f3\u017cni. \u017be jest przyjemniejsze? Zapewne tak. Czy uczyni cz\u0142owieka szcz\u0119\u015bliwszym? To ju\u017c inna rozmowa.<\/p>\n Bibliografia:<\/p>\n Jest od groma literatury po\u015bwi\u0119conej paradoksom i sprzeczno\u015bciom spo\u0142ecze\u0144stwa konsumpcyjnego. Jeszcze wi\u0119cej o marksowskich pogl\u0105dach na rol\u0119 pracy w \u017cyciu cz\u0142owieka. Zach\u0119cam zacz\u0105\u0107 od eseju \u201eDozorca w raju utraconym\u201d w zbiorku \u201eMitologia wsp\u00f3\u0142czesna\u201d oraz wszystkich przywo\u0142anych tam przypis\u00f3w.<\/p>\n PS1: mo\u017cna mnie znale\u017a\u0107 na FB i Instagramie:<\/strong>
\nhttps:\/\/www.facebook.com\/filozofiadlajanuszy<\/a><\/strong>
\nhttps:\/\/www.instagram.com\/filozofiadlajanuszy\/<\/a><\/strong><\/p>\n