![\"\"](\"http:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/if-it-works-5bda4f.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Przy okazji ostatniej tragedii zakatowanego ch\u0142opca z Cz\u0119stochowy pojawi\u0142y si\u0119 g\u0142osy, \u017ce w Polsce brakuje procedur i systemowego dzia\u0142ania. Czy to aby jednak na pewno wystarczy?<\/strong><\/p>\n Zapewne ka\u017cdy z nas spotka\u0142 bezradnych w praktyce teoretyk\u00f3w lub praktyk\u00f3w, kt\u00f3rzy nie potrafi\u0105 wyt\u0142umaczy\u0107 co w\u0142a\u015bciwie robi\u0105.<\/strong><\/p>\n Czy to b\u0119dzie lekarz, kt\u00f3ry mimo wyr\u00f3\u017cnienia na studiach kompletnie nie radzi sobie z pacjentami, czy te\u017c \u015bwietny mechanik samochodowy, kt\u00f3ry ca\u0142e czas mia\u0142 w szkole poprawki z fizyki. Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci wi\u0119c, \u017ce znajomo\u015b\u0107 teorii nie oznacza autentycznie bieg\u0142o\u015bci w praktyce i vice versa. Jednak r\u00f3wnie pewne jest, \u017ce obie te dziedziny musz\u0105 si\u0119 jako\u015b ze sob\u0105 \u0142\u0105czy\u0107. S\u0105 w ko\u0144cu genera\u0142owie, kt\u00f3rzy wygrywaj\u0105 bitwy naprawd\u0119, a nie tylko w symulatorze.<\/p>\n Immanuel Kant uwa\u017ca\u0142, \u017ce tym mostem kt\u00f3ry \u0142\u0105czy teori\u0119 z praktyk\u0105 jest w\u0142adza s\u0105dzenia<\/strong><\/p>\n W\u0142adza s\u0105dzenia to zdolno\u015b\u0107 dopasowania tego co og\u00f3lne (procedur, wiedzy naukowej, norm prawnych) pod to co szczeg\u00f3lne \u2013 czyli pod konkretne przypadki z jakimi si\u0119 w \u017cyciu spotykamy. Najlepszym przyk\u0142adem gdzie objawia si\u0119 ludzka w\u0142adza s\u0105dzenia jest zreszt\u0105\u2026 s\u0105d. Taki organ w\u0142adzy pa\u0144stwowej. Na przyk\u0142ad s\u0119dzia wie, \u017ce zab\u00f3jstwo ze szczeg\u00f3lnym okrucie\u0144stwem jest karane surowiej ni\u017c \u201ezwyk\u0142e\u201d zab\u00f3jstwo. Jednak na stole le\u017c\u0105 przed nim, konkretnym s\u0119dzi\u0105, akta zawieraj\u0105ce opis konkretnego przypadku. Czy przypadek ten mo\u017cna podporz\u0105dkowa\u0107 pod zab\u00f3jstwo ze szczeg\u00f3lnym okrucie\u0144stwem, czy te\u017c nie?<\/p>\n Odpowiedzi na to pytanie nie mo\u017cna znale\u017a\u0107 w kolejnych regu\u0142ach i procedurach, ludzka w\u0142adza s\u0105dzenia pod takie bowiem nie podlega.<\/strong><\/p>\n S\u0105dzenie rozstrzyga o tym, czy dana regu\u0142a ma w tym momencie zastosowanie. Co wi\u0119c rozstrzyga\u0142oby o tym czy zastosowanie maj\u0105 regu\u0142y o regu\u0142ach? Wed\u0142ug Kanta s\u0105dzenie jest zdolno\u015bci\u0105 kt\u00f3rej si\u0119 nie mo\u017cna nauczy\u0107, a jedynie wypraktykowa\u0107.<\/p>\n To by\u0142by jednak dosy\u0107 pesymistyczny wniosek, wi\u0119c my\u015bl\u0119 \u017ce nale\u017ca\u0142oby przyjrze\u0107 si\u0119 w\u0142adzy s\u0105dzenia bli\u017cej.<\/strong><\/p>\n Prawie 200 lat po Kancie, podczas swojego procesu na kr\u00f3lewieckiego filozofa powo\u0142ywa\u0142 si\u0119 Adolf Eichmann \u2013 hitlerowski zbrodniarz wojenny odpowiedzialny za \u015bmier\u0107 setek tysi\u0119cy ludzi. Twierdzi\u0142 on bowiem, \u017ce kierowa\u0142 si\u0119 etyk\u0105 kt\u00f3r\u0105 opracowa\u0142 Kant a kt\u00f3ra nakazywa\u0142a wype\u0142nianie swoich obowi\u0105zk\u00f3w, czyli w przypadku esesmana wykonywanie zbrodniczych rozkaz\u00f3w prze\u0142o\u017conych.<\/p>\n Eichmann oczywi\u015bcie kompletnie Kanta nie rozumia\u0142, ale nie to jest najwa\u017cniejsze, bo niemiecki zbrodniarz w historii filozofii si\u0119 z innego powodu zapisa\u0142.<\/strong><\/p>\n Filozofka Hanna Arendt obserwuj\u0105ca proces na zlecenie pisma \u201eNew Yorker\u201d uzna\u0142a, \u017ce t\u0142umaczenia Eichmanna jest szczere. Nie by\u0142 on ani zawzi\u0119tym antysemit\u0105, ani nie straci\u0142 zmys\u0142\u00f3w w orgii przemocy i zabijania ani te\u017c nie by\u0142 zdemoralizowanym dzikusem kt\u00f3ry po prostu nie zna\u0142 podstawowych zasad moralnych. On po prostu bezmy\u015blnie robi\u0142 co mu kazano.<\/p>\n Czym jednak mia\u0142oby by\u0107 my\u015blenie w przypadku Eichmanna? Co mog\u0142oby sprawi\u0107, \u017ce w pewnym momencie uzna\u0142by i\u017c wysy\u0142anie zag\u0142odzonych ludzi setkami do gazu nie do ko\u0144ca jest dobrym pomys\u0142em?<\/strong><\/p>\n Na pewno nie by\u0142oby wiedz\u0105 ksi\u0105\u017ckow\u0105, bo tutaj akurat \u017cadnej wielkiej wiedzy nie potrzeba. Nie by\u0142oby te\u017c umiej\u0119tno\u015bci\u0105 poprawnego wnioskowania z posiadanej ju\u017c wiedzy. To czego Eichmann potrzebowa\u0142 by\u0142a umiej\u0119tno\u015b\u0107 os\u0105du, \u017ce oto ma do czynienia z patologiczn\u0105 sytuacj\u0105. Do tego za\u015b niezb\u0119dna jest wyobra\u017ania.<\/p>\n Wyobra\u017ania pozwala nam 1) przytoczy\u0107 przed oczy co\u015b, czego nie ma 2) pozwala nam wczu\u0107 si\u0119 w buty innej osoby lub 3) stworzy\u0107 rzeczywisto\u015b\u0107 inn\u0105 ni\u017c ta, kt\u00f3ra jest. Teoretyk aby by\u0107 dobrym praktykiem musi umie\u0107 przytoczy\u0107 sobie w wyobra\u017ani jak konkretnie wygl\u0105da\u0142aby przyk\u0142adowa sytuacja. Wtedy te\u017c bez problemu dostrze\u017ce dziwne podobie\u0144stwo pomi\u0119dzy swoim przyk\u0142adem a sytuacj\u0105 jak\u0105 ma przed oczyma.<\/p>\n Wr\u00f3c\u0119 wi\u0119c do sprawy, kt\u00f3ra zainspirowa\u0142a mnie do tego wpisu.<\/strong><\/p>\n Czy aby na pewno brak jest odpowiednich procedur? Czy nowe regulaminy zmusz\u0105 nauczycielk\u0119 do dostrze\u017cenia, \u017ce dziecko ma obit\u0105 buzi\u0119 i po\u0142amane r\u0119ce? Czy nowe procedury wzbudz\u0105 u policjanta zgarniaj\u0105cego z ulicy zbieg\u0142ego o\u015bmiolatka, my\u015bl \u017ceby zamiast odwozi\u0107 do domu uruchomi\u0107 jakie\u015b postepowanie wyja\u015bniaj\u0105ce co si\u0119 w\u0142a\u015bciwie sta\u0142o?<\/p>\n Brak w\u0142adzy s\u0105dzenia uto\u017csamia\u0142 Kant z g\u0142upot\u0105. Na ni\u0105 nie ma procedur i nie ma takich odkry\u0107 i takiej nauki, kt\u00f3ra jest w stanie jej zapobiec. Owszem, one si\u0119 przydaj\u0105, ale s\u0105 raczej jak karta wzor\u00f3w na maturze \u2013 pomoc\u0105, a nie gotowym rozwi\u0105zaniem. Aby z niej korzysta\u0107 potrzeba wyobra\u017ani, empatii i ch\u0119ci do my\u015blenia.<\/p>\n PS: mo\u017cna mnie znale\u017a\u0107 na FB, Instagramie i Hejto: https:\/\/www.instagram.com\/filozofiadlajanuszy\/<\/a><\/p>\n
\nhttps:\/\/www.facebook.com\/filozofiadlajanuszy<\/a><\/p>\n