![\"\"](\"http:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/cover2.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Pozornie drobne zmiany teologiczne jakie zasz\u0142y pod koniec \u015bredniowiecza s\u0105 jednym z istotniejszych \u017ar\u00f3de\u0142 narodzenia si\u0119 laickiej cywilizacji.<\/strong><\/p>\n Gdzie jest B\u00f3g?<\/strong><\/p>\n To pytanie jest sta\u0142ym towarzyszem wszelkich kl\u0119sk, katastrof, wojen, zbrodni i dramat\u00f3w. Nie inaczej by\u0142o w 1755 roku kiedy to pot\u0119\u017cne trz\u0119sienie ziemi zniszczy\u0142o Lizbon\u0119. \u017beby zrozumie\u0107 symboliczne znaczenie tego wydarzenia nale\u017cy wiedzie\u0107, \u017ce Portugalia by\u0142a w\u00f3wczas krajem radykalnie katolickim, gor\u0105co zaanga\u017cowanym w ewangelizacj\u0119 terytori\u00f3w zamorskich. W samej Lizbonie zrujnowane by\u0142y wszystkie najwa\u017cniejsze \u015bwi\u0105tynie a bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce wszystko dzia\u0142o si\u0119 1 listopada w Dniu Wszystkich \u015awi\u0119tych, to kwesti\u0105 czasu by\u0142y pytania o nadprzyrodzony sens zjawiska.<\/p>\n Najlepszy z mo\u017cliwych \u015bwiat\u00f3w?<\/strong><\/p>\n Pytania te by\u0142y tym bardziej zasadne, \u017ce akurat w intelektualnych kr\u0119gach Europy intensywnie omawiana by\u0142a teoria niemieckiego filozofa Gotfryda Leibniza o tym, \u017ce istniej\u0105cy \u015bwiat jest \u015bwiatem najlepszym z mo\u017cliwych. Jest to jego odpowied\u017a na popularne pytanie: jak pogodzi\u0107 wszechmoc i mi\u0142osierdzie Boga, skoro na skonstruowanym przez niego \u015bwiecie jest tyle z\u0142a i cierpienia?<\/p>\n Ale chwil\u0119: jak to \u201enajlepszy z mo\u017cliwych\u201d? Przecie\u017c skoro B\u00f3g jest wszechmog\u0105cy, to m\u00f3wienie o mo\u017cliwo\u015bci\/niemo\u017cliwo\u015bci nie ma w jego kontek\u015bcie \u017cadnego sensu, czy\u017c nie?<\/strong><\/p>\n W tym momencie Leibniz wkroczy\u0142 na aren\u0119 sporu kt\u00f3ry toczy\u0142 si\u0119 ju\u017c lata przed nim i w skr\u00f3cie dotyczy pytania o to, czy B\u00f3g stwarzaj\u0105c \u015bwiat chcia\u0142 by by\u0142 on rozumny, czy te\u017c \u015bwiat jest rozumny bo tak chcia\u0142 B\u00f3g.<\/p>\n Wiem, \u017ce brzmi to jak mas\u0142o ma\u015blane, wi\u0119c mo\u017ce konkretny przyk\u0142ad. Czy B\u00f3g m\u00f3g\u0142by przy stwarzaniu \u015bwiata zdecydowa\u0107, \u017ce 2+2=5? Zwolennicy pierwszego pogl\u0105du powiedzieliby, \u017ce nie, bo 2+2=5 jest rzecz\u0105 nierozumn\u0105, a B\u00f3g rzeczy nierozumnych nie chce. Ich przeciwnicy natomiast powiedz\u0105, \u017ce B\u00f3g mo\u017ce wszystko i jakie\u015b tam prawa matematyki go nie dotycz\u0105.<\/p>\n Wielkim zwolennikiem boskiego racjonalizmu by\u0142 Tomasz z Akwinu<\/strong><\/p>\n Id\u0105c za my\u015bl\u0105 Arystotelesa uwa\u017ca\u0142 on, \u017ce ka\u017cdy byt (w tym i B\u00f3g) ma swoj\u0105 istot\u0119, czyli cechy konieczne by go za dany rodzaj bytu uzna\u0107. Je\u017celi na przyk\u0142ad stwierdzimy, \u017ce istot\u0105 ps\u00f3w jest umiej\u0119tno\u015b\u0107 szczekania, to b\u0119dziemy musieli uzna\u0107, \u017ce zwierz\u0119 kt\u00f3re tej cechy nie posiada psem po prostu nie jest. Na tej zasadzie Tomasz uzna\u0142, \u017ce cech\u0105 istotn\u0105 Boga jest rozumno\u015b\u0107. A wi\u0119c prawa rozumu nie ograniczaj\u0105 boskiej wszechmocy, bo co\u015b co si\u0119 do nich nie stosuje po prostu Bogiem nie jest.<\/p>\n Trzymanie si\u0119 tej zasady znacznie utrudni\u0142oby rozw\u00f3j ateizmu. Dlaczego?<\/strong><\/p>\n Prze\u015bled\u017amy pogl\u0105d przeciwny. Je\u017celi B\u00f3g jest przy tworzeniu \u015bwiata zwi\u0105zany rozumem, to i my poznaj\u0105c rozumem \u015bwiat uzyskujemy z nim swoist\u0105 \u0142\u0105czno\u015b\u0107. Je\u017celi kogo\u015b w codziennym \u017cyciu uwa\u017camy za racjonalnego, to uwa\u017camy go te\u017c za w pewien spos\u00f3b przewidywalnego \u2013 wiemy, \u017ce nie zrobi nic g\u0142upiego. Mo\u017cemy wi\u0119c tej osoby zamiary i \u017cyczenia w pewien spos\u00f3b poznawa\u0107 i spe\u0142nia\u0107.<\/p>\n Je\u017celi jednak kto\u015b odstawia rozum na dalszy plan to jest osob\u0105 nieprzewidywaln\u0105. Je\u017celi np. uznamy, \u017ce B\u00f3g zakaza\u0142 kradzie\u017cy nie ze wzgl\u0119du na to, \u017ce tak dyktowa\u0142 mu rozum, lecz ze wzgl\u0119du na w\u0142asn\u0105 zachciank\u0119, to czemu by nie uzna\u0107, \u017ce m\u00f3g\u0142 wymy\u015ble\u0107 co\u015b m\u0105drzejszego?<\/p>\n Nawet 2+2 wcale nie musi r\u00f3wna\u0107 si\u0119 4. Kartezjusz rozwa\u017ca\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 istnienia z\u0142ego ducha, kt\u00f3ry celowo stworzy\u0142 \u015bwiat w spos\u00f3b nie tylko irracjonalny, ale wr\u0119cz z\u0142o\u015bliwy. Co prawda francuski filozof odwo\u0142a\u0142 si\u0119 tu do tego, \u017ce B\u00f3g jest z natury dobry wi\u0119c jego stworzenie nie mo\u017ce by\u0107 celowo wadliwe. Skoro jednak na tym \u015bwiecie s\u0105 \u201ebraki\u201d w postaci z\u0142a, to czemu wykluczy\u0107 braki w matematyce?<\/p>\n W tej sytuacji poznanie Boga takiego jak g\u0142osi chrze\u015bcija\u0144stwo przesta\u0142o by\u0107 kwesti\u0105 poznania intelektualnego, lecz wiary.<\/strong><\/p>\n Wcze\u015bniej kto\u015b kto odrzuca\u0142 istnienie Boga odrzuca\u0142 twierdzenie na miar\u0119 \u201e2+3=5\u201d \u2013 by\u0142 niespe\u0142na rozumu. Po tej \u201ewoluntarystycznej rewolucji\u201d nale\u017ca\u0142o konsekwentnie uzna\u0107, \u017ce odrzucenie istnienia Boga to co\u015b na miar\u0119 odrzucenia przekonania, \u017ce Wis\u0142a wr\u00f3ci za rok do Ekstraklasy \u2013 kwestia indywidualnych upodoba\u0144. A zmieni\u0107 preferencje to jednak co\u015b prostszego do wykonania ni\u017c wyrzec si\u0119 rozumu.<\/p>\n Bibliografia: Pozornie drobne zmiany teologiczne jakie zasz\u0142y pod koniec \u015bredniowiecza s\u0105 jednym z istotniejszych \u017ar\u00f3de\u0142 narodzenia si\u0119 laickiej cywilizacji.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[12],"class_list":["post-1307","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-religia","tag-archiwum"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1307","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1307"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1307\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1307"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1307"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1307"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nL. Ko\u0142akowski \u2013 A je\u015bli Boga nie ma
\nE. Martens, H. Schnadelbach \u2013 Filozofia podstawowe pytania<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"