![\"\"](\"http:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/mememe_b6962951bfea8c0c1c8863e81b9cd520-1.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Kiedy kilka miesi\u0119cy temu kupowa\u0142em laptopa jedna rzecz nieco mnie zaskoczy\u0142a.<\/strong><\/p>\n Ot\u00f3\u017c bardzo ci\u0119\u017cko by\u0142o znale\u017a\u0107 jaki\u015b model z nagrywark\u0105 p\u0142yt. O ile nie dziwi\u0142o mnie to w cieniutkich ultrabookach, to ju\u017c \u201enormalne\u201d komputery bez nap\u0119du nieco mnie zaskoczy\u0142y. Z drugiej strony: w\u0142a\u015bciwie dlaczego? P\u0142yty musia\u0142em u\u017cy\u0107 w ci\u0105gu ostatnich kilku lat mo\u017ce z jeden raz i nie s\u0105dz\u0119 \u017ceby wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi si\u0119 ode mnie pod tym wzgl\u0119dem r\u00f3\u017cni\u0142a. Co\u015b co by\u0142oby niewybaczalnym brakiem w roku 2005 dzisiaj nikomu nie przeszkadza.<\/p>\n Je\u017celi przyjrzymy si\u0119 zasadom jakimi rz\u0105dzi si\u0119 nasze spo\u0142ecze\u0144stwo szybko odkryjemy pewn\u0105 analogi\u0119.<\/strong><\/p>\n Jest ca\u0142a masa rzeczy, kt\u00f3re s\u0105 w Polsce zabronione. Nie mog\u0119 wsi\u0105\u015b\u0107 do samochodu s\u0105siada i bez jego zgody poje\u017adzi\u0107 po mie\u015bcie. Ze sklepu nie mog\u0119 wyj\u015b\u0107 z towarem bez p\u0142acenia. A p\u0142aci\u0107 nie mog\u0119 banknotami odbitymi na kserokopiarce. Ale nawet gdyby tych zakaz\u00f3w nie by\u0142o, albo nikt nie m\u00f3g\u0142by ich wyegzekwowa\u0107, to nic w moim zachowaniu by si\u0119 nie zmieni\u0142o. Z drugiej strony mam prawo robi\u0107 rzeczy, kt\u00f3rych robi\u0107 nigdy w \u017cyciu nie zamierzam: przegra\u0107 ca\u0142\u0105 wyp\u0142at\u0119 w kasynie albo napi\u0107 si\u0119 wybielacza.<\/p>\n Trudno nie odnie\u015b\u0107 wra\u017cenia, \u017ce w spo\u0142ecznym odbiorze nie ka\u017cde ograniczenie swobody realizacji naszych pragnie\u0144 jest postrzegane jako naruszenie wolno\u015bci. Nie chodzi o to, \u017ce jest to ograniczenie usprawiedliwione, tylko, \u017ce w og\u00f3le go nie ma.<\/p>\n Z drugiej strony jest masa przepis\u00f3w, kt\u00f3re za zamach na nasz\u0105 wolno\u015b\u0107 uznajemy. Je\u017celi si\u0119 ich przestrzega to g\u0142\u00f3wnie ze wzgl\u0119du na strach przed kar\u0105 czy to wymierzon\u0105 przez aparat pa\u0144stwa czy te\u017c na ostracyzm spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n Jak to si\u0119 dzieje, \u017ce jednych ogranicze\u0144 przestrzegamy de facto dobrowolnie i przychodzi nam to naturalnie, a w innych kombinujemy jak tylko si\u0119 da? Tu pom\u00f3c nam mo\u017ce rozr\u00f3\u017cnienie na dwa rodzaje wolno\u015bci.<\/strong><\/p>\n Pierwszy, potoczny spos\u00f3b jej rozumienia to brak ogranicze\u0144 ze strony innych w realizacji naszych w\u0142asnych pragnie\u0144. W tym rozumieniu ograniczenie pr\u0119dko\u015bci narusza moj\u0105 wolno\u015b\u0107: mniejsza z tym czy w spos\u00f3b uzasadniony czy nie, naruszenie ma miejsce.<\/p>\n Jednak wolno\u015b\u0107 mo\u017cna te\u017c postrzega\u0107 du\u017co bardziej rygorystycznie. Immanuel Kant uwa\u017ca\u0142, \u017ce \u017caden uczynek pope\u0142niony pod wp\u0142ywem sympatii, ch\u0119ci zysku czy unikni\u0119cia kary nie jest w pe\u0142ni wolny jako zwi\u0105zany zewn\u0119trznymi motywami. Wolni jeste\u015bmy tylko w\u00f3wczas gdy opieraj\u0105c si\u0119 na wskazaniach w\u0142asnego rozumu odkrywamy jakie zachowanie jest w danym momencie s\u0142uszne. Oczywi\u015bcie zachowanie s\u0142uszne mo\u017ce by\u0107 te\u017c korzystne, ale zwi\u0105zek jest ten przygodny. Kant jasno nakazuje kierowa\u0107 si\u0119 rozumem bez wzgl\u0119du na konsekwencje.<\/p>\n Wolno\u015b\u0107 nie jest wi\u0119c brakiem ogranicze\u0144, a wr\u0119cz przeciwnie: samodzielnym i swobodnym odkrywaniem w\u0142asnych obowi\u0105zk\u00f3w.<\/strong><\/p>\n W ten spos\u00f3b mo\u017cna \u0142atwo zrozumie\u0107 dlaczego ten sam kierowca mo\u017ce np. inaczej ocenia\u0107 dwa ograniczenia pr\u0119dko\u015bci. Na jednym odcinku jest on tak oczywisty, \u017ce zwalniamy bez patrzenia na znaki. W innym miejscu przestrzegania zakazu wymusza fotoradar, a kierowcy uwa\u017caj\u0105 oznakowanie za absurdalne.<\/p>\n Kierowca w pierwszym wypadku nie czuje, \u017ce odbiera si\u0119 mu wolno\u015b\u0107. Zwalnia w odpowiedzi na samodzieln\u0105 ocen\u0119 warunk\u00f3w drogowych, a nie zewn\u0119trzny nakaz. Konieczno\u015b\u0107 wytracenia pr\u0119dko\u015bci jest tu podyktowana koniecznymi w\u0142asno\u015bciami \u015bwiata, sprzeciw wobec ograniczenia w takim wypadku by\u0142by r\u00f3wnie rozs\u0105dny jak sprzeciw wobec praw fizyki: niby mo\u017cna, ale to po prostu g\u0142upie.<\/p>\n Drugi przypadek to sytuacja w kt\u00f3rej kto\u015b tylko formalnie jest sprawc\u0105 swojego czynu. Realizuje zakaz, ale go w \u017cadnej mierze nie rozumie i si\u0119 z nim nie uto\u017csamia. Jest wobec swoich zachowa\u0144 wyalienowany. W skrajnych wypadkach wyobcowanie odbywa si\u0119 wobec spo\u0142ecze\u0144stwa jako takiego. \u015awietny przyk\u0142ad widzieli\u015bmy niedawno w Afganistanie, gdzie \u017co\u0142nierze wojsk rz\u0105dowych masowo sk\u0142adali bro\u0144 przed Talibami. Co z tego, \u017ce prawnie ci\u0105\u017cy\u0142 na nich obowi\u0105zek walki, skoro sami si\u0119 do takiego obowi\u0105zku nie poczuwali i gdy znikn\u0105\u0142 zewn\u0119trzny przymus szybko porzucali stanowiska?<\/p>\n Nie jest sztuk\u0105 zrobi\u0107 taki system politycznych i takie spo\u0142ecze\u0144stwo, kt\u00f3re ka\u017cdego do zrobienia czego\u015b zmusi, czy to chodzi o szczepienie, p\u0142acenie podatk\u00f3w czy nawet palenie \u015bmieci w piecu. Kluczem jest stworzenie takiego pa\u0144stwa w kt\u00f3rym ludzie CHC\u0104 si\u0119 szczepi\u0107, p\u0142aci\u0107 podatki czy dba\u0107 o ekologi\u0119.<\/p>\n Bibliografia: Kiedy kilka miesi\u0119cy temu kupowa\u0142em laptopa jedna rzecz nieco mnie zaskoczy\u0142a.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[12],"class_list":["post-1245","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-filozofia","tag-archiwum"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1245","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1245"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1245\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1245"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1245"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1245"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nI. Berlin \u2013 Dwa rodzaje wolno\u015bci<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"