![\"\"](\"http:\/\/www.filozofiadlajanuszy.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/X1okycxppfCn9JEE.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
\u015amier\u0107 Ryszarda Kotysa wyzwoli\u0142a setki wspomnie\u0144 wczesnych lat dwutysi\u0119cznych. Analiza tych nostalgicznych t\u0119sknot mo\u017ce prowadzi\u0107 do wniosk\u00f3w jeszcze bardziej przygn\u0119biaj\u0105cych ni\u017c odej\u015bcie znanego aktora.<\/strong><\/p>\n Dla polskich millenials\u00f3w pierwsze sezony \u201e\u015awiata wed\u0142ug Kiepskich\u201d maj\u0105 status kultowych<\/strong><\/p>\n Nie o jako\u015b\u0107 artystyczn\u0105 tu chodzi. Podobnie jak segregatory ze \u201e\u015awiatem Wiedzy\u201d, Adam Ma\u0142ysz, programy \u201eBar\u201d czy Big Brother albo olbrzymie, workowate jeansy Fubu stanowi\u0142y nieod\u0142\u0105czny atrybut reali\u00f3w polskiego nastolatka prze\u0142omu wiek\u00f3w.<\/p>\n Obok nich wyst\u0119powa\u0142y atrybuty dla wszystkich nastolatk\u00f3w uniwersalne. Brak konieczno\u015bci zarabiania na swoje utrzymanie, zazwyczaj obecno\u015b\u0107 w \u017cyciu dziadk\u00f3w, podekscytowanie pierwszymi poca\u0142unkami, alkoholem czy papierosem. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c idylliczny okres beztroski.<\/p>\n Czy aby jednak na pewno?<\/strong><\/p>\n Spytajmy si\u0119 przeci\u0119tnego trzynastolatka czy nie ma problem\u00f3w. Ma, i to jakie! Towarzyskie niepowodzenia, zagro\u017cenia z matmy, szlaban na kompa i wiele, wiele innych przy kt\u00f3rych blednie COVID, globalne ocieplenie i jak\u017ce trywialne najbli\u017csze 25 lat sp\u0142acania M2 na Bia\u0142o\u0142\u0119ce. I m\u00f3wi\u0119 to wszystko \u015bmiertelnie powa\u017cnie.<\/p>\n Istot\u0105 \u017cyciowych problem\u00f3w nie jest bowiem ich \u201eobiektywna\u201d donios\u0142o\u015b\u0107, tylko ich wymiar egzystencjalny.<\/strong><\/p>\n A w tym wymiarze lufa z chemii mo\u017ce by\u0107 czym\u015b nie mniej dramatycznym ni\u017c licytacja komornicza. I cz\u0119sto jest przecie\u017c tak, \u017ce cz\u0142owiek kt\u00f3ry dzisiaj staje przed widmem zwolnienia czy bezdomno\u015bci 20 lat temu dr\u017ca\u0142 przed kartk\u00f3wk\u0105 z chemii. I trudno w tej chwili si\u0119 dziwi\u0107, \u017ce \u015bmier\u0107 Kotysa mo\u017ce wyzwoli\u0107 wspomnienie rajskich czas\u00f3w, gdy najwi\u0119kszym problemem by\u0142 szlaban na \u201eKiepskich\u201d, bo matka kaza\u0142a si\u0119 uczy\u0107.<\/p>\n Dos\u0142ownie: rajskich czas\u00f3w!<\/strong><\/p>\n Archetyp raju utraconego wyst\u0119puje dos\u0142ownie wsz\u0119dzie, od Biblii, przez legendy, reklamy w telewizji a\u017c po wspomnienia wujka Janusza, \u017ce \u201eKur\u0142a kiedy\u015b to by\u0142o, nie to co teraz\u201d. Mo\u017cna go stre\u015bci\u0107 tak:<\/p>\n 1. Opis rajskiej przesz\u0142o\u015bci (Kiedy\u015b by\u0142o tak i tak\u2026) Rajsk\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105 mo\u017ce by\u0107 tak ogr\u00f3d w Edenie jak i dzieci\u0144stwo w M\u0142awie. Epizodem zmiany mo\u017ce by\u0107 zjedzenie owocu, przemiany Okr\u0105g\u0142ego Sto\u0142u, jak i nadej\u015bcie doros\u0142o\u015bci. Nie ma to absolutnie \u017cadnego znaczenia, jest to po prostu kolejny schemat przy pomocy kt\u00f3rego organizujemy sobie zastan\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107.<\/p>\n Dlaczego tak si\u0119 dzieje?<\/strong><\/p>\n Jeszcze z p\u00f3\u0142tora roku temu ograniczy\u0142bym si\u0119 do kr\u00f3tkiego om\u00f3wienia tutaj popularnych b\u0142\u0119d\u00f3w pami\u0119ci, jakie odkry\u0142a psychologia poznawcza. Tak, to wa\u017cne i istotne, \u017ceby umie\u0107 opisa\u0107 jak dzia\u0142a m\u00f3zg tworz\u0105c mit raju utraconego. Ale dzi\u015b nie mniej wa\u017cne wydaje mi si\u0119 go nie tylko opisa\u0107, ale tak\u017ce zrozumie\u0107.<\/p>\n Skupmy si\u0119 wi\u0119c na najpopularniejszym i najbardziej popularnym: biblijnym micie raju utraconego<\/strong><\/p>\n Podstawy wszyscy znamy. W\u0105\u017c skusi\u0142 pierwszych ludzi do zjedzenia zakazanego owocu, za co B\u00f3g ukara\u0142 ich trudami ci\u0119\u017ckiej pracy, rodzenia dzieci i og\u00f3lnie b\u00f3lu zwyk\u0142ej rzeczywisto\u015bci. Mo\u017cna by si\u0119 by\u0142o do tego ograniczy\u0107, jednak uwa\u017cna lektura zwraca uwag\u0119 na jeszcze jeden szczeg\u00f3\u0142: zmian\u0119 WEWN\u0118TRZN\u0104 jaka zasz\u0142a w cz\u0142owieku:<\/p>\n wie B\u00f3g, \u017ce gdy spo\u017cyjecie owoc z tego drzewa, OTWORZ\u0104 SI\u0118 WAM OCZY I TAK JAK B\u00d3G B\u0118DZIECIE ZNALI DOBRO I Z\u0141O\u00bb. Wtedy niewiasta spostrzeg\u0142a, \u017ce drzewo to ma owoce dobre do jedzenia, \u017ce jest ono rozkosz\u0105 dla oczu i \u017ce owoce tego drzewa NADAJ\u0104 SI\u0118 DO ZDOBYCIA WIEDZY. Zerwa\u0142a zatem z niego owoc, skosztowa\u0142a i da\u0142a swemu m\u0119\u017cowi, kt\u00f3ry by\u0142 z ni\u0105: a on zjad\u0142. A WTEDY OTWORZY\u0141Y SI\u0118 IM OBOJGU OCZY I POZNALI, \u017bE S\u0104 NADZY; spletli wi\u0119c ga\u0142\u0105zki figowe i zrobili sobie przepaski.<\/p>\n (\u2026)<\/p>\n Po czym Pan B\u00f3g rzek\u0142: OTO CZ\u0141OWIEK STA\u0141 SI\u0118 TAKI JAK MY: ZNA DOBRO I Z\u0141O<\/p><\/blockquote>\n Spierano si\u0119 czy tu chodzi o dobro i z\u0142o w sensie moralnym, czy jest to po prostu synonim \u201ewiedzy w og\u00f3le\u201d, zwracano uwag\u0119 na seksualny aspekty ca\u0142y sprawy (\u201epozna\u0107\u201d w hebrajskim to tak\u017ce \u201eodby\u0107 z kim\u015b akt seksualny\u201d) ale to wszystko nie jest takie wa\u017cne dla zrozumienia tego co tu zasz\u0142o.<\/p>\n Gdyby chodzi\u0142o po prostu o zwyk\u0142e niepos\u0142usze\u0144stwa, B\u00f3g wywali\u0142by Adama i Ew\u0119 z raju a ci dalej \u201enie wiedzieliby, \u017ce s\u0105 nadzy\u201d. Ale w\u0105\u017c nie k\u0142ama\u0142: im naprawd\u0119 otworzy\u0142y si\u0119 oczy i zdobyli wiedz\u0119! Tylko o czym jest ta wiedza?<\/strong><\/p>\n Wbrew oczekiwaniom pierwszych ludzi \u201ebycie takim jak B\u00f3g\u201d wcale nie okaza\u0142o si\u0119 takie wspania\u0142e. Kondycja cz\u0142owieka nie by\u0142a w stanie ud\u017awign\u0105\u0107 brzemienia bosko\u015bci. \u015awietnie, cho\u0107 troch\u0119 infantylnie pokaza\u0142 to film \u201eBruce Wszechmog\u0105cy\u201d (ten z Morganem Freemanem w bia\u0142ym garniturze w roli Boga, nb. jeden z pierwszych film\u00f3w jakie pobra\u0142em przez eMule \ud83d\ude09). W tym filmie tytu\u0142owy bohater te\u017c uwa\u017ca\u0142, \u017ce jest w stanie lepiej od Boga dba\u0107 o \u015bwiat. Bez spoiler\u00f3w: troch\u0119 mu nie wysz\u0142o.<\/p>\n Wydaje mi si\u0119, \u017ce o t\u0119 wiedz\u0119 zasadza si\u0119 istota nostalgii.<\/strong><\/p>\n To nie tak, \u017ce maj\u0105c lat 12 czy 13 nie mieli\u015bmy problem\u00f3w. My\u015bmy wtedy nie mieli wiedzy o ich b\u0142aho\u015bci. Wiedz\u0119, kt\u00f3r\u0105 mamy dzi\u015b. T\u0119skni\u0105c chcieliby\u015bmy mie\u0107 tamte problemy. Ale nie b\u0119d\u0105c przy okazji tamtymi lud\u017ami. Nie no, serio: kto chcia\u0142by mie\u0107 w wieku doros\u0142ym znowu wiedz\u0119 i mo\u017cliwo\u015bci psychofizyczne trzynastolatka? S\u0105 tacy ludzie, maj\u0105 orzeczenia o niepe\u0142nosprawno\u015bci w stopniu lekkim.<\/p>\n Nawet jak\u017ce popularne kupowanie \u201enostalgicznych\u201d przedmiot\u00f3w to parodia takiego powracania<\/strong><\/p>\n Nie da si\u0119 w 2021 roku \u017cy\u0107 ze star\u0105 Noki\u0105 i procesorem Pentium III w komputerze. A \u017ce niekt\u00f3rzy pr\u00f3buj\u0105? C\u00f3\u017c, kiedy\u015b s\u0142ysza\u0142em o Brytyjczyku, kt\u00f3ry \u017cyje \u201ejak w latach 40-tych\u201d. Tylko jak mu si\u0119 zepsuje radio rocznik 1945 to w tamtym czasie naprawi\u0142by je w warsztacie naprzeciwko. Dzisiaj b\u0119dzie szuka\u0142 cz\u0119\u015bci na drugim ko\u0144cu \u015bwiata. Przez internet.<\/p>\n Istot\u0105 mitu o raju utraconym jest dramatyczna wymiana<\/strong><\/p>\n Wymiana rajskiej rzeczywisto\u015bci na rzeczywisto\u015b\u0107 zwyk\u0142ego cz\u0142owieka. Nie da si\u0119 wr\u00f3ci\u0107 do raju nie wypieraj\u0105c si\u0119 w\u0142asnego cz\u0142owiecze\u0144stwa. Dwunastoletni \u201eja\u201d nie by\u0142 cz\u0142owiekiem w takim sensie, w jakim cz\u0142owiekiem jestem \u201eja\u201d dzisiaj. I nie si\u0119 tych \u201eja\u201d po\u0142\u0105czy\u0107. Nigdy zreszt\u0105 po\u0142\u0105czone nie by\u0142y: co\u015b dostali\u015bmy za co\u015b.<\/p>\n Bibliografia: \u015amier\u0107 Ryszarda Kotysa wyzwoli\u0142a setki wspomnie\u0144 wczesnych lat dwutysi\u0119cznych. Analiza tych nostalgicznych t\u0119sknot mo\u017ce prowadzi\u0107 do wniosk\u00f3w jeszcze bardziej przygn\u0119biaj\u0105cych ni\u017c odej\u015bcie znanego aktora.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[12],"class_list":["post-1150","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-filozofia","tag-archiwum"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1150","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1150"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1150\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1150"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1150"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1150"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n2. Epizod przez kt\u00f3ry \u015bwiat si\u0119 zmieni\u0142 (\u2026ale wtedy wydarzy\u0142o si\u0119 to i to\u2026
\n3. Czasy obecne (\u2026no i teraz jest tak i tak).<\/p>\n
\nM. Napi\u00f3rkowski \u2013 Mitologia Wsp\u00f3\u0142czesna
\nM. Eliade \u2013 Historia wierze\u0144 i idei religijnych t. 1<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"