{"id":1023,"date":"2020-07-20T09:55:18","date_gmt":"2020-07-20T09:55:18","guid":{"rendered":"http:\/\/www.filozofiadlajanuszy.pl\/?p=1023"},"modified":"2020-07-20T09:55:18","modified_gmt":"2020-07-20T09:55:18","slug":"a-co-jesli-przyszlosc-nalezy-do-religii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/2020\/07\/20\/a-co-jesli-przyszlosc-nalezy-do-religii\/","title":{"rendered":"A co je\u015bli przysz\u0142o\u015b\u0107 nale\u017cy do religii?"},"content":{"rendered":"

\"\"Zwykli\u015bmy patrze\u0107 na nasz\u0105 cywilizacj\u0119 jako rozwini\u0119t\u0105, a wiele os\u00f3b traktuje religi\u0119 jako prze\u017cytek z jej wczesnych faz rozwoju. Jednak zdaniem kanadyjskiego filozofa Johna Schellenberga takie podej\u015bcie jest z\u0142e. Nie dlatego, \u017ce tradycyjne religie to nie jest nie jest prze\u017cytek dzieci\u0144stwa. Po prostu, my\u015bmy tego dzieci\u0144stwa jeszcze nie opu\u015bcili.<\/strong><\/p>\n

Wpis powsta\u0142 we wsp\u00f3\u0142pracy z Wydawnictwem Uniwersytetu \u0141\u00f3dzkiego.<\/span><\/em><\/p>\n

Historycy maj\u0105 taki irytuj\u0105cy niekiedy zwyczaj pisania o r\u00f3\u017cnych zjawiskach jako rewolucyjnych.\u00a0<\/strong><\/p>\n

Wynalezienie rolnictwa? Rewolucyjne! Maszyna parowa? A jak\u017ce, rewolucja! Elektryczno\u015b\u0107 No jasne, \u017ce tak! Generalnie rzecz ujmuj\u0105c ludzko\u015b\u0107 w ostatnich stuleciach, a nawet dekadach zrobi\u0142a ogromny krok na prz\u00f3d je\u017celi chodzi o post\u0119p naukowy czy techniczny. Jednak nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce s\u0142owo \u201cogromny\u201d jest tu bardzo mocno osadzone w kontek\u015bcie czasowym, z kt\u00f3rego nie zdajemy sobie sprawy.<\/span><\/p>\n

Jak b\u0119dzie wygl\u0105da\u0107 Polska w 2050 roku?\u00a0<\/strong><\/p>\n

Albo 2100? Te daty wydaj\u0105 si\u0119 czym\u015b bardzo odleg\u0142ym, ale\u2026 takie nie s\u0105. To jedno pokolenie, mo\u017ce kilka, jakie si\u0119 jeszcze nie narodzi\u0142y nie s\u0105 w zegarze historii \u015bwiata nawet kurzem na wskaz\u00f3wce. Kurzem takim jest licz\u0105ca 5-6 tysi\u0119cy lat cywilizacja ludzka, kt\u00f3ra na linii czasu ziemskiego \u017cycia rysuje si\u0119 jak ziarnko piasku na drodze z Gda\u0144ska do Zakopanego. To pierwsze co musimy sobie u\u015bwiadomi\u0107: \u017ce w dziejach Ziemi i \u017cycia na niej cywilizacja to jest nic. I to nie o kilku pokoleniach mowa, tylko o wszystkim: od piramid egipskich po Elona Muska.\u00a0<\/span><\/p>\n

Druga rzecz, to zda\u0107 sobie spraw\u0119 z tego, \u017ce ten nieogarnialny my\u015bl\u0105 szmat czasu mo\u017ce by\u0107 nie tylko za nami, ale te\u017c PRZED nami.<\/strong><\/p>\n

W ksi\u0105\u017cce \u201cReligia ewolucyjna\u201d John Schellenberg pokazuje, \u017ce nie mo\u017cna wykluczy\u0107, \u017ce procesy biologicznej i kulturowej ewolucji b\u0119d\u0105 trwa\u0142y jeszcze przez setki tysi\u0119cy albo milion\u00f3w lat. O ile mo\u017cemy si\u0119 bawi\u0107 w pr\u00f3by symulowania ludzko\u015bci w 2100 roku, to rozci\u0105ganie perspektyw na rok 202100 nakazuje totaln\u0105 kapitulacj\u0119. Jest to epoka tak niewyobra\u017calna dla naszych umys\u0142\u00f3w, jak niewyobra\u017calna by\u0142a dla egipskiego budowniczego piramid mechanika kwantowa. I du\u017co, du\u017co wi\u0119cej, bo nas od piramid dzieli raptem nieco ponad 4500 lat\u2026<\/span><\/p>\n

To jest wi\u0119c pierwsze czego oczekuje od nas Schellenberg: u\u015bwiadomienia sobie naszej totalnej cywilizacyjnej niedojrza\u0142o\u015bci.\u00a0<\/strong><\/p>\n

Z tego za\u015b wynika sceptycyzm. Taki sceptycyzm, kt\u00f3ry m\u00f3wi nam, \u017ce by\u0107 mo\u017ce kiedy\u015b teoria wzgl\u0119dno\u015bci b\u0119dzie wygl\u0105da\u0142a r\u00f3wnie absurdalnie jak teoria \u015bwietlika czy pogl\u0105d o Ziemi w \u015brodku wszech\u015bwiata. Musimy dopu\u015bci\u0107 do siebie my\u015bl, \u017ce tak naprawd\u0119 nasza wiedza w perspektywie tego co dowiedzie\u0107 si\u0119 o wszech\u015bwiecie mo\u017cna jest po prostu \u015bladowa, a r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy nami a np lud\u017ami \u015bredniowiecza z punktu widzenia czas\u00f3w kt\u00f3re mog\u0105 nas czeka\u0107 pomijalna.\u00a0<\/span><\/p>\n

Dlatego te\u017c atakuje dosy\u0107 mocno Schellenberg naturalistyczne podej\u015bcie do religii.\u00a0<\/strong><\/p>\n

Rzeczywi\u015bcie, cho\u0107 takie zdania jak \u201cJest jeden B\u00f3g w trzech Osobach\u201d nale\u017cy poddawa\u0107 w sceptycyzm (bo skoro mo\u017cna i trzeba to robi\u0107 w stosunku do nauki, to czemu nie w stosunku do objawie\u0144 sprzed tysi\u0119cy lat?) to ju\u017c sam fakt odrzucenia mo\u017cliwo\u015bci kontaktu cz\u0142owieka ze sfer\u0105 nadprzyrodzon\u0105 jest nadu\u017cyciem. Filozof nie twierdzi, \u017ce taka sfera istnieje, ale, \u017ce uwzgl\u0119dniaj\u0105c nasz\u0105 gatunkow\u0105 niedojrza\u0142o\u015b\u0107 odrzucenie jej istnienia jest zdecydowanie zbyt pochopne.\u00a0<\/span><\/p>\n

Jak wi\u0119c podchodzi\u0107 do pogl\u0105du, kt\u00f3ry nie da si\u0119 obali\u0107, ale te\u017c i udowodni\u0107?<\/strong><\/p>\n

C\u00f3\u017c: Schellenberg postuluje p\u00f3j\u015bcie tu \u015bcie\u017ck\u0105 Williama Jamesa o kt\u00f3rej wspomnia\u0142em pod poprzednim wpisem. Chodzi o to, \u017ceby poddaj\u0105c w w\u0105tpliwo\u015b\u0107 wszystkie mo\u017cliwe pogl\u0105dy, religijne, naukowe itp umie\u0107 r\u00f3wnocze\u015bnie dopu\u015bci\u0107 ich prawdziwo\u015b\u0107 w praktyce codziennego \u017cycia. Nie chodzi o to, by uzna\u0107 istnienie jakiej\u015b sfery nadprzyrodzonej, a raczej by si\u0119 na ni\u0105 z g\u00f3ry nie zamyka\u0107.\u00a0<\/span><\/p>\n

Po co to wszystko?<\/strong><\/p>\n

Istotn\u0105 cech\u0105 tak rozumianej pragmatycznej \u201cwiary\u201d jest jej u\u017cyteczno\u015b\u0107. Co takiego za\u015b praktycznego znale\u017aliby\u015bmy w swoi\u015bcie\u00a0 rozumianej religii ewolucyjnej? Po pierwsze – autentycznie otwarty umys\u0142. Schellenberg uwa\u017ca, \u017ce tak\u017ce dopuszczenie r\u00f3\u017cnego rodzaju do\u015bwiadcze\u0144 religijnych na zasadzie \u201cco\u015b w tym mo\u017ce by\u0107\u201d jest autentycznie uczciw\u0105 postaw\u0105. Nasza nauka jest po prostu zbyt m\u0142oda i niedo\u015bwiadczona, by zarozumiale uzna\u0107 swoj\u0105 wy\u0142\u0105czno\u015b\u0107 na prawdy o \u015bwiecie.\u00a0<\/span><\/p>\n

Po drugie, otrzymujemy kr\u00f3liczka, kt\u00f3rego warto goni\u0107, bez wzgl\u0119du na to czy istnieje i czy mo\u017cna go z\u0142apa\u0107. Kr\u00f3liczek ten to wszystkie te ostateczne i niepodwa\u017calne prawdy o kt\u00f3rych marzyli przez stulecia filozofowie. Schellenberg pokazuje tu \u201cdowody\u201d na istnienie Boga w wykonaniu \u015bw. Anzelma i G. Leibniza jako wyraz tych poszukiwa\u0144. Jednak to o czym pisze jest du\u017co starsze. Si\u0119ga plato\u0144skiego mitu o Erosie: postaci zawieszonej pomi\u0119dzy \u015bwiatem boskim a ludzkim. Jego bosko\u015b\u0107 sprawia, \u017ce Eros poszukuje wiedzy i kontaktu z doskona\u0142o\u015bci\u0105. Natura ludzka, \u017ce jej osi\u0105gn\u0105\u0107 nigdy nie mo\u017ce.\u00a0<\/span><\/p>\n

Pogl\u0105d Schellenberga nie spodoba si\u0119 wielu osobom. Wyznawcom tradycyjnych religii, bo z ich punktu widzenia nie r\u00f3\u017cni si\u0119 niczym od ateizmu, a wr\u0119cz od antyklerykalizmu skoro nakazuje sceptycznie podchodzi\u0107 do dogmat\u00f3w religijnych. Ale jest to te\u017c atak na pozycje scjentystycznego, naturalistycznego ateizmu, kt\u00f3ry z g\u00f3ry odrzuci\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 istnienia czego\u015b ponad przyrod\u0105.\u00a0<\/span><\/p>\n

Czy to jednak jeszcze mo\u017cna nazwa\u0107 religi\u0105? Je\u017celi kto\u015b przez religi\u0119 rozumie \u015bwi\u0105tynie, klas\u0119 kap\u0142a\u0144sk\u0105, zestaw obrz\u0119d\u00f3w to\u2026 raczej nie. Bardziej by tu chyba pasowa\u0142o s\u0142owo \u201cduchowo\u015b\u0107\u201d. Koncepcja Schellenberga to nawi\u0105zanie do takich my\u015blicieli jak William James czy David Hume, wskazuj\u0105cych na zaspokajanie pewnych potrzeb ludzkich, jakie wiara nam oferuje. Je\u017celi kto\u015b podchodzi do tego ze sceptycznym dystansem i podobnie jak Kanadyjczyk wie nie tylko ile wiemy, ale przede wszystkim ile nie wiemy, to raczej mu si\u0119 to spodoba.<\/span><\/p>\n

Bibliografia:<\/span>
\n<\/span>John L. Schellenberg – Religia ewolucyjna, Wydawnictwo Uniwersytetu \u0141\u00f3dzkiego 2020<\/a><\/strong>
\n<\/span><\/p>\n

John Hick – Nowe pogranicze religii i nauki, Wydawnictwo Uniwersytetu \u0141\u00f3dzkiego 2019<\/a><\/strong>
\n<\/span>(Autor tej ksi\u0105\u017cki w wielu miejscach wyznaje podobne stanowisko. Jest teologiem wyros\u0142ym z tradycji chrze\u015bcija\u0144skiej, kt\u00f3ry uznaje mo\u017cliwo\u015b\u0107 objawiania si\u0119 r\u00f3\u017cnie pojmowanej rzeczywisto\u015bci boskiej w r\u00f3\u017cnych wyznaniach. Taki turbosynkretyzm, doszukuj\u0105cy si\u0119 wsp\u00f3lnego mianownika u katolika, muzu\u0142manina, taoisty i wyznawcy syberyjskiego szamanizmu. Jak komu\u015b podoba si\u0119 koncepcja Schellenberga to i ta ksi\u0105\u017cka mo\u017ce mu przypa\u015b\u0107 do gustu.)<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zwykli\u015bmy patrze\u0107 na nasz\u0105 cywilizacj\u0119 jako rozwini\u0119t\u0105, a wiele os\u00f3b traktuje religi\u0119 jako prze\u017cytek z jej wczesnych faz rozwoju. Jednak zdaniem kanadyjskiego filozofa Johna Schellenberga takie podej\u015bcie jest z\u0142e. Nie dlatego, \u017ce tradycyjne religie to nie jest nie jest prze\u017cytek dzieci\u0144stwa. Po prostu, my\u015bmy tego dzieci\u0144stwa jeszcze nie opu\u015bcili.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[12],"class_list":["post-1023","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-filozofia","tag-archiwum"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1023","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1023"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1023\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1023"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1023"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1023"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}