![\"\"](\"http:\/\/www.filozofiadlajanuszy.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/comment_1594716004b4X1JFKlbhKIQu7lGvHEar.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
W trudnych sytuacjach ludzie cz\u0119sto popadaj\u0105 w dwie skrajno\u015bci: naiwnie wierz\u0105 w cuda lub wprost przeciwnie, oczekuj\u0105 tylko pewnych rozwi\u0105za\u0144. Tymczasem codzienne \u017cycie pokazuje nam jak cz\u0119sto co\u015b robimy opieraj\u0105c si\u0119 tylko na niepewnych przypuszczeniach… i ca\u0142kiem nie\u017ale sobie z tym radzimy.<\/strong><\/p>\n Nie ma chyba gorszych s\u0142\u00f3w jakie mo\u017ce us\u0142ysze\u0107 za\u0142amany cz\u0142owiek jak \u201ewe\u017a si\u0119 w gar\u015b\u0107\u201d<\/strong><\/p>\n Dzi\u0119kuj\u0119 za rad\u0119! \u017be te\u017c mi to do g\u0142owy nie przysz\u0142o! C\u00f3\u017c, tego typu rady s\u0105 po prostu troch\u0119 bezmy\u015blne. Pomijaj\u0105c ju\u017c nawet przypadki klinicznej depresji, kt\u00f3rymi bezwzgl\u0119dnie powinien zaj\u0105\u0107 si\u0119 lekarz to ci\u0119\u017cko nam na w\u0142asne \u017cyczenie zmieni\u0107 przekonania w jakiej\u015b sprawie. Nie si\u0119gajmy mo\u017ce daleko: czy potraficie z miejsca uzna\u0107, \u017ce 2+4 = 7? Mo\u017cna udawa\u0107, \u017ce si\u0119 w to wierzy, mo\u017cna sobie to wmawia\u0107, ale to po prostu samooszukiwanie. Nie da si\u0119 dobrowolnie uwierzy\u0107, \u017ce 2+4 = 7.<\/p>\n W og\u00f3le nie da si\u0119 zmieni\u0107 przekona\u0144 z w\u0142asnej woli. Mo\u017cna poszerzy\u0107 swoj\u0105 wiedz\u0119, pozna\u0107 nowe argumenty i na tej podstawie przyj\u0105\u0107 nowy punkt widzenia. Mo\u017cna ulec manipulacji albo zosta\u0107 wprowadzonym w b\u0142\u0105d. Ale nie ma takiej mo\u017cliwo\u015bci, \u017ce kto\u015b szczerze i z ca\u0142ego serca uwierzy w to, \u017ce 2+4 = 7, by po chwili pstrykn\u0105\u0107 palcami i powiedzie\u0107 \u201eo, a teraz nie 7 tylko 10!\u201d. Naszych przekona\u0144 nie mo\u017cna po prostu zmieni\u0107 na w\u0142asne \u017cyczenie tak jak na w\u0142asne \u017cyczenie mo\u017cna sobie co\u015b wyobrazi\u0107.<\/p>\n Wyobra\u017amy wi\u0119c sobie, \u017ce jest ci\u0119\u017cko. \u015awiat wydaje nam si\u0119 do dupy, przysz\u0142o\u015b\u0107 rysuje w czarnych barwach a nadziei brak. Bo dlaczego mia\u0142aby by\u0107?<\/strong><\/p>\n \u201eDlaczego\u201d to bardzo wa\u017cne pytanie. Dlaczego mam wierzy\u0107, \u017ce Ziemia si\u0119 kr\u0119ci wok\u00f3\u0142 S\u0142o\u0144ca? Dlaczego mam uzna\u0107, \u017ce Rosja jest wi\u0119ksza od Austrii? Dlaczego mia\u0142bym by\u0107 pewien, \u017ce Mieszko I nie by\u0142 kr\u00f3lem? Albo, \u017ce w og\u00f3le by\u0142? Pytanie o \u017ar\u00f3d\u0142a, o dowody i gwarancje to co\u015b, co nauka kocha i czego nasza cywilizacja potrzebuje.<\/p>\n Problem pojawia si\u0119 gdy widzimy tu sytuacj\u0119 w dw\u00f3ch barwach.<\/strong><\/p>\n Z jednej strony rzeczy pewne, niepodwa\u017calne i ostatecznie udowodnione, nie budz\u0105ce \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci. Z drugiej za\u015b zabobony, my\u015blenie \u017cyczeniowe i inne gus\u0142a, kt\u00f3rych nale\u017ca\u0142oby si\u0119 wstydzi\u0107, a ju\u017c na pewno nie bra\u0107 na powa\u017cnie. Tyle tylko, \u017ce to nie jest takie proste.<\/p>\n Nie raz podchodzono do poszukiwania rzeczy absolutnie niepodwa\u017calnych. Tego czego wiadomo absolutnie i w spos\u00f3b nie budz\u0105cych w\u0105tpliwo\u015bci. Najs\u0142ynniejszy chyba atak przypu\u015bci\u0142 w XVII wieku Kartezjusz dochodz\u0105c do wniosku, \u017ce wszystko mo\u017ce by\u0107 po prostu jednym wielkim snem a zasady fizyki i matematyki z\u0142ud\u0105 wprowadzon\u0105 przez z\u0142ego ducha. Niepodwa\u017calne by\u0142o tylko to, \u017ce w\u0105tpi i my\u015bli, a skoro my\u015bli to jest.<\/p>\n Jednak i ten wniosek jest mocno niepewny. 100 lat po Kartezjuszu Dawid Hume doszed\u0142 do wniosku, \u017ce \u201eja\u201d kt\u00f3re rzekomo my\u015bli to te\u017c dosy\u0107 niepewna konstrukcja. Bo co to w\u0142a\u015bciwie znaczy \u201eja\u201d? Dlaczego mam mie\u0107 pewno\u015b\u0107, \u017ce \u201eja\u201d sprzed 5 minut to ten sam \u201eja\u201d kt\u00f3ry jest teraz? Zdaniem Hume z \u201eMy\u015bl\u0119 wi\u0119c jestem\u201d zostaje jedynie \u201ejest jakie\u015b my\u015blenie\u201d. To ca\u0142a wiedza niezaprzeczalnie pewna, niekt\u00f3rzy dorzucaj\u0105 do tego zdania typu \u201ekawaler nie ma \u017cony\u201d. Niezale\u017cnie czy to prawda, to musicie przyzna\u0107, \u017ce zapas naszej pewnej wiedzy na chwil\u0119 obecn\u0105 nie robi wra\u017cenia.<\/p>\n Je\u017celi kto\u015b wi\u0119c chce wyznawa\u0107 pogl\u0105dy tylko i wy\u0142\u0105cznie niezaprzeczalnie prawdziwe, to ma dosy\u0107 spory problem.<\/strong><\/p>\n Bertrand Russell opowiada\u0142 kiedy\u015b anegdot\u0119 jak pewna solipsystka dziwi\u0142a si\u0119, \u017ce nikt inny nie wyznaje tego pogl\u0105du filozoficznego. Solipsyzm to przekonanie, \u017ce ca\u0142y \u015bwiat, wszystko co obserwujemy dzieje si\u0119 wy\u0142\u0105cznie w naszej g\u0142owie. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, istniej\u0119 tylko ja i nikt ani nic wi\u0119cej. Abstrahuj\u0105c od s\u0142uszno\u015bci takiej postawy \u017cyciowej zwr\u00f3\u0107my uwag\u0119, \u017ce wymaga ona sporej dozy praktycznej hipokryzji!<\/p>\n Solipsysta nie mo\u017ce bowiem praktycznie funkcjonowa\u0107 bez zawieszenia swoich przekona\u0144, podobnie jak totalny sceptyk<\/strong><\/p>\n Totalny sceptyk czy chce czy nie chce, musi za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce lod\u00f3wka kt\u00f3r\u0105 widzi istnieje naprawd\u0119, \u017ce ser kt\u00f3ry jad\u0142 rano nie jest truj\u0105cy i \u017ce jak zrobi sobie do tego herbat\u0119 to nie wywo\u0142a ko\u0144ca \u015bwiata. Na wszystkie te rzeczy takiego absolutnie pewnego dowodu nie ma… ale nie ma te\u017c takiego, kt\u00f3ry by je podwa\u017ca\u0142.<\/p>\n Pomi\u0119dzy pewn\u0105 wiedz\u0105 a absolutnym fa\u0142szem znajduje si\u0119 masa mo\u017cliwych wariant\u00f3w prawdopodobie\u0144stwa, kt\u00f3re musimy w jakiej\u015b mierze dopuszcza\u0107 i akceptowa\u0107.<\/strong><\/p>\n We\u017amy na ten przyk\u0142ad sytuacj\u0119 w kt\u00f3rej sko\u0144czy\u0142y nam si\u0119 pieni\u0105dze. Wiele os\u00f3b w tym momencie sprawdza kieszenie w spodniach w poszukiwaniu zagubionego banknotu. Czy s\u0105 przekonani, \u017ce co\u015b tam znajd\u0105? Raczej nie. Ale gdyby szczerze wierzyli, \u017ce w kieszeniach nic nie ma to nawet by tam nie zagl\u0105dali.<\/p>\n Kluczem do \u201ewzi\u0119cia si\u0119 w gar\u015b\u0107\u201d nie jest zmuszenie si\u0119 do wiary w to, \u017ce \u201ewszystko b\u0119dzie dobrze\u201d.Chodzi raczej o u\u015bwiadomienie sobie kilku rzeczy.<\/strong><\/p>\n Po pierwsze \u2013 \u017ce na co dzie\u0144 post\u0119pujemy tak, jakby\u015bmy mieli pewne przekonania, nawet je\u015bli ich oficjalnie nie deklarujemy. Najlepiej pokaza\u0142 to William James atakuj\u0105c agnostyk\u00f3w, kt\u00f3rzy deklarowali zawieszenie s\u0105du w sprawie istnienia lub nieistnienia Boga. Amerykanin konkludowa\u0142: co z tego, \u017ce deklaruj\u0105 brak s\u0105du, je\u017celi w praktyce oznacza to post\u0119powanie identyczne do ludzi o ateistycznym \u015bwiatopogl\u0105dzie?<\/p>\n Po drugie, \u017ce nie mo\u017cemy z w\u0142asnej woli w co\u015b uwierzy\u0107, ale jak najbardziej mo\u017cemy zdecydowa\u0107 o naszym zachowaniu w danej sytuacji. Je\u017celi wyl\u0105dowa\u0142 na bezludnej wyspie na \u015brodku Oceanu to ma pe\u0142ne prawo s\u0105dzi\u0107, \u017ce ratunek szybko nie nadejdzie. Ale mo\u017ce w tej sytuacji albo usi\u0105\u015b\u0107 na pla\u017cy i p\u0142aka\u0107, albo zastanowi\u0107 si\u0119 \u201egdyby jednak jakim\u015b cudem mia\u0142 nadej\u015b\u0107, to jak mog\u0119 swoimi dzia\u0142aniami zwi\u0119kszy\u0107 na to szanse?\u201d. To nie my\u015blenie \u017cyczeniowe czy quasi-narkotyczny optymizm.<\/p>\n To po prostu zdrowy rozs\u0105dek.<\/strong><\/p>\n Bibliografia: W trudnych sytuacjach ludzie cz\u0119sto popadaj\u0105 w dwie skrajno\u015bci: naiwnie wierz\u0105 w cuda lub wprost przeciwnie, oczekuj\u0105 tylko pewnych rozwi\u0105za\u0144. Tymczasem codzienne \u017cycie pokazuje nam jak cz\u0119sto co\u015b robimy opieraj\u0105c si\u0119 tylko na niepewnych przypuszczeniach… i ca\u0142kiem nie\u017ale sobie z tym radzimy.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[12],"class_list":["post-1019","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-filozofia","tag-archiwum"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1019","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1019"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1019\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1019"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1019"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bigosikapitalizm.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1019"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nW. James \u2013 Prawo do wiary
\nJ. Schellenberg \u2013 Religia ewolucyjna<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"